VAN JAN SWAMMERDAM. 139 



de weefselleer cijnsbaar , en met haar de heel- en verloskunde. Het is 

 intusschen vooral op het gebied der physiologie , de leer der verrich- 

 tingen van het levende lichaam, dat zich zijn meesterschap tegenover 

 alle zijne tijdgenooten openbaart. Slechts twee physiologische geschriften 

 bestaan van zijne hand: zijne dissertatie over de ademhaling, en de 

 paragraaf in den Bijbel der Natuur over de beweging der spieren; — 

 maar welke twee meesterstukken van helder inzicht , grondig onderzoek 

 en zinrijke proefneming ! Als ge zijne dissertatie openslaat, verrast u een 

 titelprent, die u bijna kabalistisch toeschijnt. Een dier, waarin ge ter 

 nauwernood een hond zoudt erkennen , in een grooten goudvischkom 

 ondergedompeld , daarboven een blaasbalg , waarin zich een long be- 

 vindt, ter linkerzijde van den goudvischkom een aantal glazen bollen, 

 spuiten en buizen en eindelijk aan den voet der bladzijde twee slakken , 

 die met elkander door spiraalsgewijs ineengevlochten draden samen- 

 hangen — kunt ge u vreemder vignet denken? Stoor u intusschen 

 evenmin aan dat vreemde uithangbord , als aan het hier en daar weinig 

 Ciceroniaansche latijn , maar maak kennis met de dissertatie , ontdoe 

 haar al lezende van den iatrochemischen zuurdeesem, dien het onderwijs 

 van sylvius noodzakelijk bij swammerdam moest achterlaten — en gij 

 meent op vele plaatsen een onderzoek uit onze dagen , niet uit het 

 jaar 1667, voor u te hebben! 



Het is hier de plaats niet, om de gecompliceerde, door hem uitge- 

 dachte en wellicht door hem zelf geblazene glazen toestellen te be- 

 schrijven, die het mechanismus der ademhaling moesten verduidelijken. 

 Toch zwijg ik slechts noode van den blaasbalg met glazen wanden, 

 waarin zich meer of min luchtdicht een long bevindt , die zich tel- 

 kens met lucht vult , wanneer de twee bladen van den blaasbalg van 

 elkander worden verwijderd — een proef, die de voorlooper schijnt van 

 een beroemd experiment door onzen donders verricht ; en van de door 

 swammerdam uitgedachte en beschrevene luchtthermometers, om de tem- 

 peratuur van het bloed te bepalen, gewaag ik slechts in het voorbij- 

 gaan. Maar in het bijzonder vestig ik uwe aandacht op het 2e, 3e en 

 4e hoofdstuk der eerste afdeeling. Hier ontwikkelt swammerdam , hoe 

 (het zijn zijn eigen woorden uit het slotvers van de Ephemeri vita) : 



"de longen en haar pijpen quam gegeven 

 Haar krachten, om de lucht en ader van het leven 

 Te voeren in de borst, waardoor geluyt en stem 

 Ontfingh van u, o Godt! haar weezen, kracht en klem." 



