140 BE TWEEHONDERDJARIGE STERFDAG 



Hier ontbreekt niets aan de bewijsvoering; de hypothese wordt dui- 

 delijk en klaar uiteengezet, hare juistheid door de proefneming bij het 

 dier gestaafd, door waarneming bij den zieken mensch bevestigd, en 

 eindelijk het physiologisch feit tot de eenvoudige wetten der physica 

 teruggebracht. Geen mindere modellen van physiologisch onderzoek 

 vindt ge in zijne bijdrage tot de kennis van den aard en de voorwaarden 

 der spierbeweging. Hier vindt ge — om van de gelijkenis der door 

 hem op kikvorsch-spieren verrichte proeven met de later zoo beroemde 

 van galvani niet te gewagen , — beschrijvingen van den bouw der 

 spieren ; vergelijkingen der spier zamentrekking met de beweging van 

 het "kruidje roer mij niet" ; opvattingen omtrent de wijze , waarop 

 prikkeling van hersenen merg en zenuw samentrekking der spier te- 

 weegbrengt; inzichten omtrent de determinatie onzer zoogenaamde 

 willekeurige bewegingen — die u , als ge de stoffe toetst aan haar tijd , 

 verbaasd doen staan. Hier vindt ge verder onder eene reeks van zin- 

 rijke proefnemingen, die bewijzen dat er van geen invloeien eener 

 subtiele materie in de spieren tijdens hare samentrekking sprake kan 

 zijn, proeven over de verandering van het volumen van het hart 

 tijdens zijne samentrekking, waarbij hij, schoon met veel eenvoudiger 

 hulpmiddelen, denzelfden weg bewandelt en tot dezelfde resultaten 

 geraakt als de beroemde fransche physioloog marey in onze dagen. Of 

 nu al hier en daar uitdrukkingen , opvattingen , meeningen voorkomen , 

 die bij het tegenwoordig licht onzer kennis dwalingen schijnen, dit 

 zijn, om met swammerdam te spreken, "misslagen, waar wij alle in 

 vallen kunnen." Onverbeterlijk, onovertroffen blijft in elk geval de 

 methode van onderzoek, bewonderenswaard de groote uitkomsten die 

 met zulke geringe middelen verkregen worden , onvolprezen het diepe 

 inzicht in en het meesterschap over de door hem behandelde onder- 

 werpen ! 



Toch mag het Genootschap, bij de waardeering van het voorrecht, 

 om in swammerdam een der meest uitstekende voorgangers op het 

 gebied der geneeskundige wetenschap te vereeren, niet voorbijzien, dat 

 zijne meest onsterfelijke verdiensten elders liggen. Op het gebied der 

 ontleedkunde, der weefselleer, der physiologie, de evenknie zoo niet 

 de meerdere van een steno, een malpighi, een reinier de graaff, stelt 

 hij hen allen in de schaduw door zijne ontzagwekkende meesterwerken 

 op het gebied van de kennis der lagere dieren. Swammerdam's geschrif- 

 ten gelijken een planetenstelsel : schitterende sterren op het gebied der 



