VAN JAN SWAMMERDAM. 143 



"nieuwe methoden van onderzoek. Wil iemand, die van de natuur goede 

 "oogen en handen ontvangen heeft, in den tegenwoordigen tijd een 

 "insekt of ander klein dier anatomisch onderzoeken, hij vindt al de 

 "daartoe benoodigde werktuigen en al de optische en mechanische hulp- 

 "middelen in elke groote stad te koop , en hun behoorlijk gebruik beschre- 

 " ven in verscheidene daartoe bestemde handleidingen. Hij heeft slechts den 

 "bekenden weg te volgen, om zeker te zijn, dat hij, na eenige oefening, 

 "bijdragen tot vermeerdering der reeds bestaande kennis zal kunnen 

 "leveren. 



"Geheel anders was het met swammerdam. Hij had bijna geen voor- 

 gangers op het gebied , waarop hij zich het ijverigst zoude bewegen. 

 "Hij moest zijn eigen armamentarium uitdenken, nieuwe methoden be- 

 "proeven, die zijn vindingrijke geest hem ingaf, en die hem moesten 

 "in staat stellen om de teedere deelen der kleine wezens , wier be- 

 werktuiging hij trachtte bloot te leggen, zichtbaar te maken. Daar- 

 zonder behoorde ook het inblazen of inspuiten van gekleurde vochten. 

 "Of nu het denkbeeld om op dergelijke wijze ook de vaten van het 

 "menschelijk lichaam en van andere groote dieren optespuiten het eerste 

 "bij zijn tijdgenoot reinier, de graaff of bij swammerdam is opgeko- 

 "men , willen wij in het midden laten , maar zeker is het dat laatst- 

 genoemde de eerste is geweest die daartoe ook gebruik maakte van 

 "een vooraf door warmte gesmolten en gekleurd mengsel van was, 

 "hars en terpentijn, d. i. van dezelfde zich bij de stolling verhar- 

 "dende injectiemassa die eerlang onder de handen van frederik ruysch 

 "de voortreffelijkste praeparaten leverde, waardoor diens naam heinde 

 "en ver beroemd werd , en welke ook thans nog dient tot vulling van 

 "deelen van het vaatstelsel, die men op den duur in anatomische kabi- 

 "netten wil bewaren. 



"Het genie openbaart zich echter niet enkel door de gave van 

 "uitvinding, het vertoont zich in geen mindere mate als gave van 

 "ontdekking van nieuwe waarheden. Ik zeg uitdrukkelijk "waar- 

 "heden", niet bloot "feiten". Nieuwe, tot dusver onbekende feiten 

 "kan ieder ontdekken die gezonde zintuigen en eene voldoende mate 

 "van opmerkzaamheid bezit , maar uit die feiten , langs den weg 

 "der redeneering, der inductie, nieuwe waarheden af te leiden, die 

 "voortaan deel zullen uitmaken van het gebouw der wetenschap, dit 

 "kunnen slechts weinigen. Onder die weinigen behoorde swammerdam. 

 "In eene merkwaardige Naa-reeden aan den waarheid soekende leeser, 



