HERINNERINGEN AAN DE VELUWE. 175 



Voorheen waren deze heidestreken onveilig. Honderd jaar geleden 

 was de Veluwe een broeinest van landloopers, struikroovers en ander 

 gespuis en werd de heide werkelijk nog door "heidenen" bewoond. 

 Een geniepige kerkvader is het zeker geweest , die het eerst dien naam 

 gegeven heeft aan alle menschen die niet christelijk of joodsch waren. 

 Het Latijn "Paganus" beteekent een dorpeling, een ruwe veldbewo- 

 ner, gelijk bij ons het woord heiden eigenlijk wil zeggen: een zwer- 

 vend heidebewoner of landlooper. Eerst toen het christendom overal 

 zegevierde, is dit woord een scheldnaam geworden voor de nietgeloo- 

 vigen , en onnadenkend noemen wij nog homerus en solon , plato en 

 aristoteles , pericles en phidias , augustus en virgilius — heidenen , 

 d. i. landloopers. 



De Nederlandsche heidenen zijn te vuur en te zwaard, zelfs met 

 drijf- en klopjagten, van de heide verjaagd, om in de groote steden 

 hun oud bedrijf onder andere, meer fatsoenlijke vormen voort te zet- 

 ten en op onze kosten de gevangenissen met onverschillige luijaards 

 te bevolken. Hun oude woonplaats , de heide, blijft echter woest en ledig. 



Na drie uren wandelens door die zonnige leegte is het een ware 

 verkwikking de dennebosschen van den Rouwenberg als een veilige 

 haven in te gaan en daar uit te rusten van onzen heidenschen togt. 



Onder die dennen heerscht een getemperd licht; daar is het gezel- 

 lig, met den indruk van een weldadige bescherming. Als de zon daar- 

 buiten zoo brandend schijnt , is het dennebosch als een koele tempel 

 des vredes, waarin de opwekkende en sterkende wierookgeur niet 

 ontbreekt. 



Het bosch op den Rouwenberg is natuurlijk en schilderachtig. Onre- 

 gelmatige voetpaden leiden rondom den heuvel naar omhoog, over- 

 schaduwd door dennen en ander geboomte. Onder de boomen groeijen 

 tallooze boschbessen {Vaccinium Myrtillus) , die in de bosschen op den 

 alluvialen bodem van Holland ontbreken en kenmerkend zijn voor 

 oudere gronden. Waar zij voorkomen , sprekeu zij van een vasten bo- 

 dem. Hare kleine, gladde, harde blaadjes, op mirtebladen gelijkend, 

 en hare blaauwzwarte vruchten hebben tot den liefelijken naam Myr- 

 tillus aanleiding gegeven. Overal waar op de heide bosch wordt aan- 

 gelegd , komt weldra de boschbes en breidt zich onder het geboomte 

 uit. Naar den meerderen of minderen overvloed van boschbessen kan 

 men den ouderdom van een bosch eenigzins bepalen. Hier, op den 

 Rouwenberg , en vooral in het bosch van Middachten zijn zij zoo tal- 



