176 HERINNERINGEN AAN DE VELUWE. 



rijk, dat het landvolk ze bij manden vol verzamelt. De kleurstof der 

 boschbessen is van ondsher gebruikt om wijn te kleuren. Haar rol is 

 is dus nog niet uitgespeeld. 



Het ontbreken van de boschbessen is in de hollandsche bosschen een 

 groot gemis. Dat jeugdige groen met die blaauwe vruchtjes, onder de 

 schaduw der dennen, maakt een bosch gezelliger. Hier gevoelt men 

 dat eenmaal natuurmenschen hebben gewoond. 



Bij het kasteel Middachten komt in het bosch een andere — een 

 duitsche tint. Daar groeit talrijk het bekende vingerhoedskruid (Bigi- 

 talis purpurea) en begint de Campanula persicifolia zich te vertoonen, 

 die verder oostelijk meer algemeen wordt. Die groote donkerroode bloe- 

 men der Digitalis en de hooge zachtblaauwe Campanula ontbreken in 

 de hollandsche bosschen geheel. In Duitschland, België en Frankrijk 

 ziet men ze overal in boschrijke streken. 



In de roggelanden zien wij hier en overal de blaauwe korenbloemen , 

 maar geen klaprozen. Alles heeft iets eigenaardigs; zelfs een groote 

 paddestoel (Boletas cyanescens) , die hier talrijk voorkomt , zag ik elders 

 niet. Deze is wit van kleur; snijdt men hem door, dan worden de 

 snijvlakken donkerblaauw , eene verandering die nog niet voldoende is 

 verklaard. Ook andere soorten van dit geslacht hebben die eigenschap , 

 vooral de schoone en zeer vergiftige satans-paddestoel (Boletus Satanas) , 

 die bij Bloemendaal niet zeldzaam is. 



Op het kerkhof te Ellekom vond ik vele exemplaren van de zwarte 

 toortsplant (Verbascum nigrum) , met fraaije groote gele bloemen en 

 met violet dons bekleede meeldraadjes. Deze plant, die in Holland 

 zeldzaam is, vond ik in Gelderland meestal tusschen de grafsteenen 

 bij overoude kerkjes. 



Aan de kerk te Ellekom is een oud Romaausch poortje. De romaansche 

 stijl heeft iets oorspronkelijks , in spijt van de bewering dat hij van 

 byzantijnsch en vervallen romeiasch zou afkomstig zijn. Er zit ger- 

 maansche en noordsche geest in , zigtbaar in de slang-banden en zigzag- 

 lijsten. Met de Engelschen zou ik liever den naam "Saksische stijl" aan- 

 nemen. In dezen stijl ligt de uitdrukking van eene verborgene, ge- 

 heimzinnige, maar geweldige kracht — in de Gothiek meer de voor- 

 stelling van een te weelderige krachtsverspilling en daardoor uitputting. 



(Slot volgt.) 



