HET SPIRITISME EN DE NATUURWETENSCHAP. 



Het kan aan niemand, die de verschijnselen der intellectueele ont- 

 wikkeling met belangstelling en een open oog gadeslaat , onbekend zijn 

 dat in de laatste jaren sommige als zoodanig erkende natuurkundigen 

 openlijk voor de waarheid en werkelijkheid der zoogenaamd "spiritis- 

 tische" verschijnselen — of spiritualistische, zooals zij in Engeland 

 heeten — in de bres getreden zijn, en luide en bepaaldelijk hebben 

 getuigd, dat zij gezien hadden, werkelijk en ontwijfelbaar gezien, wat 

 met de gewoonlijk en door iedereen aangenomen natuurwetten in open- 

 baren strijd was. Ik noem hier slechts het overbrengen van arbeids- 

 vermogen zonder eenig zichtbaar si tusschenwerktuig", het oplichten en 

 doen zweven van zware voorwerpen door de zoogenaamde "mediums", 

 zoo het scheen zonder eenige stoffelijke verbinding van deze met het 

 voorwerp, dat is voor den physicus niets anders dan het opheffen of 

 buiten werking stellen van de wetten der zwaartekracht. 



Het voorbeeld van wat men zulk een "geloofsbelijdenis" zou kunnen 

 noemen, is, misschien reeds meer dan tien jaren geleden , gegeven door 

 den engelschen chemicus ckookes. Deze , toen nog slechts door de ont- 

 dekking van het derde der "spectraalmetalen", Thallium, algemeen be- 

 kend, is sedert beroemd geworden door zijn radiometer. Het is onte- 

 genzeggelijk dat hij daardoor aan de physica niet alleen een nieuw werk- 

 tuig, dat is een nieuw middel van waarneming en onderzoek, heeft 

 geschonken , maar haar bovendien een geheel nieuwe klasse van ver- 

 schijnselen heeft doen kennen , die tot de verst strekkende gevolgen 

 kunnen leiden en gedeeltelijk reeds geleid hebben. Getuige zijn laatste 

 uitkomsten aangaande "radiant matter". 



En het is bij crookes niet gebleven. In den laatsten tijd heeft ook 

 prof. zöllner te Leipzig, hierin spoedig ter zijde gestaan door zijne 

 collega's fechner en wilhelm weber , allen physici van erkenden naam , 

 openlijk de vaan van het spiritisme opgeheven en bekend gemaakt l 



1 Zie het derde deel van zöllner's Wissenschaftliche Alhandlungen en de bijlagen 

 van "das Skalenphotometer" 1 van denzelfden schrijver. Leipzig, L. Staackmann. 



