HERINNERINGEN AAN DE VELUWE. 197 



ellendigheid. Omdat hij dieren slagt en zich met hnn vleeseh en bloed 

 verzadigt , moeten de planten dit ook doen ! 



Het schijnt mij echter nog niet zeker te zijn of de bedoelde eigen- 

 schap niet veeleer louter zelfverdediging ten doel heeft. 



Onze heide is ditmaal niet onafzienbaar, en voor ons uit door hoog 

 geboomte begrensd. Dat zijn de bosschen van het oude Staveren. 



Over zonnige heuveltjes gaan wij van de heide in het bosch. Tus- 

 schen het eiken hakhout groeit overal de gamander (Teucrium Scoro- 

 donia) , wiens fijn gevormde groen-gele bloemen zoo geestvol met de 

 donkerroode helmknopjes zijn versierd. Er is een geheimzinnige magt , 

 die de ontzaggelijke verscheidenheid van vormen in het plantenrijk be- 

 heerscht. Die magt is niet de natuurkeus alleen, — want dan zon 

 het aantal vormen slechts zeer gering zijn , naar bodem , klimaat , stand- 

 plaats en invloed van het licht afwisselen. Er is echter nog iets anders 

 in de planten , iets dat in verband staat met hetgeen wij hare schoon- 

 heid noemen. Ieder plantentype draagt het kenmerk van een bijzon- 

 der schoonheidsbegrip , eene persoonlijkheid , waarvan wij den oor- 

 sprong in de diepste diepte der natuur niet kunnen doorgronden — 

 evenmin als den oorsprong des levens. 



Dat de schoonheid der bloemen zou dienen om bepaalde insekten 

 te lokken en alzoo eene doelmatige bevruchting in de hand te werken , 

 is nog niet als doorgaande regel aangetoond , doch al ware dit zoo , 

 dan nog zou de oneindige rijkdom van vormen , zoowel in bloemen 

 als insekten, de kracht van onze bewering slechts verdubbelen. 



Dezelfde wetten, naar welke zich de vormen in planten en bloemen 

 ontwikkelen, beheerschen ook de vorming der kristallen, de schep- 

 ping van muziek uit geluiden, van beelden uit gedachten. 



Een ideale, absolute eeuwige schoonheid beseffen wij alleen uit de 

 schoonheid van elk bijzonder tijdelijk verschijnsel. De heilige verhef- 

 fing, die ons bezielt bij het aanschouwen van de godenbeelden der 

 G-rieken, bij het hooren van de symphoniën van Beethoven, deze is 

 het ook, die de roos en de lelie en het viooltje van oudsher tot vrien- 

 dinnen onzes levens heeft geheiligd, die in alle planten en bloemen 

 een onuitsprekelijke bron van gemoedsrust vindt. 



Dat is een dichterlijke hypothese. O ja, maar ook do natuurkeus is 

 een hypothese. Ieder kieze wat hem welkom is , of — wat beter is — 

 verbinde beide tot een schoon geheel. 



Met eerbied treden wij onder het hooge geboomte van het Stave- 



