HERINNERINGEN AAN DE VELUWE. 203 



voor wie het godsdienstig en maatschappelijk leven steeds een ondeelbaar 

 geheel was geweest. 



Hier is het bosch hoog en lommerrijk. Vele oude iepen staan tus- 

 schen de beuken en eiken. De roode Sedum (rood St. Janskruid , Sedum 

 purpurascens) met zijn dikke blaauwgroene bladen en fraaije roode 

 bloemen, komt hier vrij talrijk voor, en vlak over het huis vond ik 

 een fraai exemplaar van den Agaricus radicatus, een hoedzwam met 

 een langen peenachtigen wortel. Ook de Agaricus rubescens , die bij het 

 doorsnijden een roode tint krijgt, was hier in September talrijk. 



Naast de boschwachterswoning ligt, midden in een bouwland, een 

 begroeid heuveltje , een grafterp uit den heidenschen tijd. Al deze bosschen 

 en de gansche heide in den omtrek van Garderen, ja de geheele Velu we 

 is bezaaid met oude graf heuvels , waarin gewoonlijk niet anders gevonden 

 zijn dan urnen met de asch van verbrande lijken en zeer ruwe gereed- 

 schappen. Onze verre voorvaderen waren lijk verbranders. De oude 

 Egyptenaars en de Azteken balsemden hun lijken. De christenen namen 

 het begraven eenvoudig van de Joden over — eigenlijk een barbaarsche 

 gewoonte , — een halve maatregel , waardoor bodem , water en lucht 

 voortdurend verpest worden. 



Niet ver van Drie komen wij in het Sprielderbosch. In een donker 

 beukenwoud leidt onze weg allengs opwaarts. De tallooze beukenstam- 

 men staan als witgraauwe zuilen om ons heen; de grond is bedekt 

 met donkergroen mos , waartusschen de zeegroene kussens van het 

 Leucobryumvulgare vrolijk afsteken. Weldra staan wij op den heuvel en zien 

 in een stil en liefelijk dal , geheel door het bosch overschaduwd. Dit is het 

 Heidensdal en de bron daar omlaag heet de Hertenbron. De naam "Solsche 

 gat", die in den omtrek veel wordt gebezigd , is bepaald een scheldnaam 

 voor dit heerlijke plekje, maar heeft toch een overoude beteekenis. Bij 

 Garderen heeft men nog den Solschen berg en de buurschap "het Sol". 



Op den drassigen grond aan den oever van de bron liggen talrijke 

 stukken steen, die oorspronkelijk niet uit den bodem voortkomen en 

 dus afkomstig moeten zijn van een oud gebouw. 



Hier is de plaats , waar voorheen de deelhebbers in de Sprielder- en 

 Putterbosschen bijeenkwamen tot hunne vergaderingen, tevens gods- 

 dienstige en volksfeesten. Sedert 1606 worden de belangen van het 

 bosch niet meer op deze plaats , maar in de kerk te Patten besprokon , 

 maar nog langen tijd daarna bleef het Heidensdal een gelieikoosde 

 plaats van uitspanning voor de bewoners der omstreken. 



