204 HERINNERINGEN AAN DE VELUWE. 



De stukken steen zijn, zegt men, afkomstig van een in onden tijd 

 gesloopte kerk of een tempel of misschien van de steenen banken, 

 waarop de vergaderingen werden gehouden. Volgens de overlevering is 

 de kerk te Putten van deze steenen gebouwd. 



In een der oudste oorkonden (van 't jaar 855) van de Veluwe komt 

 eenmaal de naam Urthunsula bij Putten voor. (Sloet, Oork. boek, No. 45). 

 Die naam herinnert aan de Irmen-sul der Saksers , de gewijde zuil aan 

 den Osning in Westfalen, die door Karel den Groote werd vernield. 



De Germanen waren geen eigenlijke "afgodendienaars." Hun voor- 

 naamste godsdienstige zinnebeeld en maatschappelijk bondsteeken was 

 een zuil of pyramide , de voorstelling van de Eeuwige Magt, die het Heelal 

 draagt (Universalis Columna). De naam Irmin , Eormen, Hermen , Her- 

 man was niet anders dan een der vele namen, die door verschillende 

 volksstammen voor hetzelfde begrip (Universum — Heelal) waren 

 aangenomen. De voor-christelijke Franken noemden zich Irmin-theod, 

 het volk van Irmin; Eormen-grund in 't angelsaksisch beteekent de wijde 

 wereld ; ja , welligt is de naam Germanen door een latijnsche uitspraak van 

 dit woord ontstaan. (Zie simrock, Deutsch. Myth. 4e ed., p. 286). Vele dap- 

 pere helden hebben dien naam Irmin of Herman gedragen ; van daar de 

 dwaling dat de Germanen een halfgod Irmin zouden vereerd hebben. 



In Westfalen ligt nog het dorp Ermensulen en op de Veluwe, niet 

 ver van hier, het dorp Ermelo. Hier heeft dus zeker in den Ger- 

 maanschen tijd een zuil gestaan, het heilig teeken van vereeniging tot 

 den eindeloozen strijd om het bestaan, waartoe de oude Germaansche 

 stammen steeds moesten gereed zijn. 



Een kracht volle geest ademt in dit bosch. Hier hebben onze vaderen 

 de Hoogste Magt aangeroepen en elkander trouw gezworen tot in den dood. 



De naam Urthunsula herinnert aan Urth, de oudste der Schikgo- 

 dinnen (Nornen) volgens de Scandinavische poëzie. Urth , Werdandi 

 en Skuld waren in die poëzie de beelden van het verledene , het tegen- 

 woordige en het toekomende. Urth (germ. Oerdh) was de magtigste. 

 Niet alleen het verledene stelde zij voor , maar ook de oorspronkelijke 

 magt , die het heelal beheerscht ; niet alleen den dood , maar ook den 

 oorsprong des levens, de eeuwige wereldorde. Gelijk bij de Grieken het 

 noodlot zelfs magtiger was dan alle goden, — bij de Indiërs Rita 

 de eeuwige boven alles gestelde orde der diugen ' , zoo was Oerdh (Woerd) 



1 Max muller, Hibbert Lectures, p. 239. 



