228 DE METHODE DER NATUURWETENSCHAP. 



vinden. In het ontdekken van een waarheid ligt een genot , dat tot moedig 

 voortgaan op den ingeslagen weg met onweerstaanbare kracht aanspoort. 



Als de pogingen, die het verkrijgen van kennis en wetenschap ten 

 doel hebben , znlk een beteekenis hebben voor het geestelijk leven des 

 menschen, dan zal ik op de belangstelling mijner lezers kunnen reke- 

 nen, als ik eenige bladzijden aan dit onderwerp wil wijden, als ik 

 wil trachten de methode aan te wijzen, waarop men tot ware we- 

 tenschap kan en moet komen. 



Nu is er onder alle wetenschappen geen enkele , die in de laatste tien- 

 tallen van jaren met zulke reuzenschreden vooruit gegaan is , als de 

 wetenschap der natuur; geen enkele, die in zulk een mate getoond 

 heeft niet slechts zoeken maar ook vinden te kunnen. Het ligt dus 

 voor de hand , om bij haar ter schole te gaan , ten einde een goede 

 methode van denken en handelen te leeren kennen. Dan zal als van 

 zelve de vraag rijzen: is deze voortreffelijke methode van onderzoek 

 slechts geschikt om de werking der natuurkrachten na te sporen , of kan 

 zij ook in ruimeren kring op het gebied der geestelijke wetenschappen 

 haar toepassing vinden? Men verwachte, wat het laatstgenoemde be- 

 treft , hier geen volledige beantwoording der belangrijke vraag , die ons op 

 een uitgestrekt en moeilijk begaanbaar gebied verplaatst. Zelfs door wijs- 

 geeren van den eersten rang is hier het laatste woord nog niet gesproken. 



Toch ontbreekt het ten opzichte van dit deel van ons onderwerp 

 niet aan onderstellingen en meer of min gegronde vermoedens , in 

 enkele opzichten zelfs niet aan positieve wetenschap. Het is hierop, 

 dat wij de aandacht willen vestigen. 



Ten einde afgetrokken bespiegelingen, waartoe een onderwerp als 

 het onderhavige zoo licht zou verleiden, zooveel mogelijk te vermijden, 

 zal ik in gedachten op de wijze der natuurkundigen een onderzoek 

 verrichten, en dit nauwkeurig beschrijven. Ik vertrouw hiermede van 

 het voorstellingsvermogen mijner lezers geen overmatige inspanning te 

 eischen. Wij zullen, aldus de methode op een bijzonder geval toepas- 

 send , telkens de gelegenheid vinden , om op haar kenschetsende karak- 

 tertrekken te wijzen. 



Voordat wij zulk een onderzoek beginnen , moeten wij ons het doel , 

 waarnaar wij streven, de richting, waarin wij ons bewegen moeten, 

 helder voor oogen stellen. Wij moeten de vraag beantwoorden: wat 

 wil de natuurvorscher van de natuur weten? wanneer kan hij zeggen, 

 dat het doel van het onderzoek bereikt is ? 



