238 DE METHODE DER NATUURWETENSCHAP. 



vindelijk onderzoek daar nog mogelijk , waar er anders geen sprake 

 van zijn kon. Dikwijls toch komt het voor , dat een verschijnsel niet 

 uit zijn natuurlijke omgeving genomen kan worden, doch dat het 

 wel mogelijk is op de laatste invloed uit te oefenen. 



Het laatste is o. a. het geval, waar het om het verklaren der ver- 

 schijnselen in het levend organisme te doen is. 



Onderstel b. v. , dat wij wenschen te weten, welke van de sappen, 

 die door de verschillende klieren in mond en darmkanaal worden 

 uitgestort, invloed uitoefenen op de vertering van het vet onzer spij- 

 zen. Wij zouden dan bij een dier — b. v. een hond — de speeksel- 

 klieren wegnemen of de uitloozingsbuizen daarvan onderbinden. Als 

 het dier dan van de operatie hersteld en zooveel mogelijk zijn gewone 

 levenswijze hervat had, zou men het voedsel geven, dat vet bevatte, 

 waarvau de hoeveelheid nauwkeurig bepaald was. Alle stoffen , die het 

 dier langs verschillende wegen uit zijn lichaam verwijdert, zouden 

 dan opgevangen en scheikundig onderzocht moeten worden. Het zou 

 dan blijken , dat er niet meer vet onverteerd het lichaam verlaat , dan 

 onder normale omstandigheden het geval is. De vertering van het vet 

 had dus niets geleden , toen het mondspeeksel er zich niet meer mede 

 vermengde. Zoodra wij echter de gal op soortgelijke wijze beletten zich 

 in het darmkanaal uit te storten , zouden wij een deel van het vet 

 (ongeveer de helft) onveranderd het lichaam van den hond zien verla- 

 ten. De gal is derhalve een van de oorzaken, waardoor het opnemen 

 van vet in het organisme van den hond tot stand komt. Op soortge- 

 lijke wijze zou men kunnen vinden , dat het sap van de pancreas- of 

 buikspeekselklier deze werking op vet in nog sterkere mate uitoefent. 

 Is het onderzoek met zulk een uitslag bekroond, dan zou men nog 

 een poging kunnen doen om de andere methode van proefnemen toe 

 te passen. In het onderhavige geval zou men versche gal en vet onder 

 een warmtegraad , welke met die van het lichaam van den hond overeen- 

 komt, in een bekerglas samen kunnen brengen en de uitwerking ga- 

 deslaan. Dat de verkregen zekerheid in waarschijnlijkheid verandert, 

 zoodra op den mensch overgebracht wordt hetgeen bij den hond is 

 waargenomen, zal na het voorafgaande geen toelichting behoeven. 



Nu wij nagaan op welke wijze het experiment op physiologisch ge- 

 bied wordt toegepast, denken wij onwillekeurig aan het meesterlijk 

 onderzoek , waardoor claude bernard proefondervindelijk aantoonde , 

 dat do suiker , die in het bloed van de groote levorader (vena hepa- 



