240 DE METHODE DER NATUURWETENSCHAP. 



proefd worden, in wien groote gaven van verstand en verbeelding en 

 een vaste wil op gelukkige wijze vereenigd zijn. Wel is waar , kunnen 

 op het gebied der natuurwetenschap krachten van den tweeden rang 

 beter gebruikt worden dan ergens elders , zoodat velen aan het ver- 

 rijzende gebouw een steentje toevoegen, doch groote ontdekkiugen zijn 

 ook hier aan groote mannen gebonden. Deze zijn het, die van tijd tot 

 tijd nieuwe gezichtspunten openen , die de eerste hand slaan aan de 

 ontginning van woeste gronden, die nieuwe denkbeelden van wijde 

 strekking onder de menschen werpen. Aan de komende geslachten wordt 

 het overgelaten de breede schets in bijzonderheden uit te werken. 



Ieder, die zich ooit met proefnemingen, welke een nieuw zelfstan- 

 dig onderzoek beoogden, bezig hield, weet bij ervaring hoe moeilijk 

 zij zijn , hoeveel kansen voor dwaling zij aanbieden. Blijkt de gemaakte 

 onderstelling telkens onjuist te zijn, dan verslapt de lust en het zelf- 

 vertrouwen is weldra verloren. Van een gelukkigen greep hangt alles 

 af. En om dien te kunnen doen, is een uitgebreide kennis noodzake- 

 lijk en een fijn gevoel voor analogie; hetzelfde vermogen, waaraan de 

 dichter zijn beelden, de ziel der poëzie, heeft te danken. Eenige pun- 

 ten van verschijnselen en een bekend verband van oorzaak en gevolg, 

 dikwerf op geheel ander gebied thuis behoorend , die zoo weinig in het 

 oog vallen, dat zij ieder ontgaan zijn, zijn voor een geboren proefne- 

 mer dikwijls voldoende om een onderstelling te vormen, die een 

 vraagstuk aanstonds in het hart grijpt, waarvoor allen het hoofd heb- 

 ben gestooten. En de onderstelling is nog slechts een deel van het 

 onderzoek. Als de uitkomst der proef niet aan de verwachting beant- 

 woordt, was dan de onderstelling onjuist? of haperde het aan een 

 goede uitvoering? Waren de omstandigheden, waaronder men het 

 verschijnsel in het leven trachtte te roepen , inderdaad bekend , of 

 voldoende in rekening gebracht? Kunnen zij niet storend gewerkt heb- 

 ben? Of er vertoont zich een ander verschijnsel dan dat, waarop ge- 

 rekend was. 't Komt er nu op aan de natuur goed te verstaan! Zij 

 geeft een wenk, om de proef anders in te richten, 't Kan om een 

 kleinigheid te doen zijn. De temperatuur behoeft wellicht hier of daar 

 slechts verhoogd of verlaagd, een of ander deel van het toestel een 

 weinig verplaatst te worden. 



Een enkel voorbeeld diene tot toelichting. De physiologen briquet 

 en lewizky leidden uit hunne proeven af, dat chinine den hartslag 

 vertraagt en de arterieele bloedsdrukking doet dalen, terwijl een ander 



