246 DE METHODE DER NATUURWETENSCHAP. 



Men is zoo vol verwachting, zoo van top tot teen partijdig, dat 

 men geen oog heeft voor andere toevallig aanwezige oorzaken, die 

 ganstig op den patiënt kunnen gewerkt hebben. 



"Bind een haring om den hals," zegt iemand tot zijn vriend, die 

 aan keelontsteking lijdt. De raad wordt opgevolgd en na verloop van 

 eenige dagen is de kwaal iets verbeterd. Er wordt niet op gelet , dat 

 de patiënt zich onderwijl van het gebruik van prikkelende spijzen en 

 dranken onthouden en het vertrek niet verlaten heeft. 



Er is geen twijfel aan , de haring heeft de ontsteking weggejaagd. 

 En , als de vriend de kamer binnentreedt , wordt hem onder een wei- 

 gemeenden handdruk toegevoegd: "jij bent een kerel! jij hebt je car- 

 rière misgeloopen, jij hadt dokter moeten worden; je weet er eigenlijk 

 meer van, dan alle dokters hier met elkander." 



Het kindje van mevrouw A lijdt aan stuipen. "Maar , mijn lieve me- 

 vrouw, zegt een meewarige vriendin, we;t gij niet wat daaraan ge- 

 daan moet worden?" Mevrouw bekent haar onwetendheid en is geheel 

 aandacht. Zou haar kind gered kunnen worden? U moet het kindje 

 een boschje knoflook of wat wijnruit om de polsen binden. Ons jantje 

 was verleden jaar zoo naar, dat ik dacht: hij zal het geen uur meer 

 goed maken. Anna van duren bracht me toen zoo'n beetje knoflook, 

 en, mijn lieve mevrouw, het goed was nog geen uur op de polsjes , 

 of de kleine man sloeg de oogen weer op; en toen werd 't eiken dag 

 beter, en nu is hij wat een flinke jongen geworden. U moet het we- 

 zenlijk eens probeeren; u zult zien, hoe goed het helpt! 



En daar schittert een straal van blijde hope in het moederoog, die 

 opgewekt is door een leugen, die voor de eenvoudige spreekster het 

 mom der waarheid draagt. 



Er is hier geen sprake van opzettelijke misleiding ; wij noemden geen 

 namen als die van de holloway's, richter's, popp's en soortgelijken, 

 wezens, die uit de reinste aandoeningen der menschenziel het goud 

 slaan, dat hun wijde zakken vult. Wezens, welke aan een moeder, 

 die met naamloozen angst aan het ziekbed van haar kind gezeten is, 

 een flesch voorhouden , waarop een blinkende etiquet voor alle kwalen 

 heil belooft; die haar toefluisteren: «één goudstuk slechts voor 't le- 

 ven van uw kind." Waarlijk, de leugen hult zich zelden in afzichte- 

 lijker gewaad. 



Neen, van zulke wezens was hier geen sprake. Ook niet van de een- 

 voudigen uit het volk, wie de kracht der rede nimmer geopenbaard 



