KRISTALLISATIE VAN HET WATER. 253 



denzelfden weg op deze laatste een plaat kunnen laten aangroeien, 

 die weder verdiepte figuren bezat ; deze zou dan geschikt zijn , om ze 

 voor koperdruk te gebruiken. Bij gebruik van verschillende verven zou 

 het langs dien weg mogelijk worden, om naast het marmerpapier ook 

 &mta/papier in den handel te brengen. Reeds 10 a 12 jaar geleden 

 verscheen er kristallisatiepapier. Kuhlmann te Rijssel maakte zich daarin 

 zeer verdienstelijk. Hij liet verschillende zoutoplossingen, met een wei- 

 nig dextrine vermengd, op ijzeren of stalen platen kristalliseeren , legde 

 daarop een looden plaat, en voerde die beide tusschen de pers- of 

 drukrollen door. De teekening was dan in het lood afgedrukt. Hij 

 liet ook onmiddellijk op het papier sommige zouten kristalliseeren, 

 bijvoorbeeld op dat voor visitekaartjes bestemd. Men werd intusschen 

 indertijd gewaarschuwd voor het gebruik van dit papier, daar ervoor 

 de gezondheid schadelijke stoffen op voorkwamen. Ik had geen gele- 

 genheid, om het water op metalen platen te laten bevriezen. In elk 

 geval waren het tot hiertoe slechts de figuren door zoutkristallen ver- 

 kregen, die men afdrukte. Dat het reeds met gekristalliseerd water 

 is beproefd, geloof ik niet. Bij zoutkristallen moest men den vorm 

 van het kristal zelf afdrukken. Dit zou bij ijskristallen, naar ik meen, 

 niet kunnen geschieden , daar de , ten gevolge der drukking ontwikkelde 

 warmte, de ijsfiguur zou doen smelten. Zooveel is zeker, dat dit werk 

 bij de ijskristallen zou moeten geschieden in eene kamer of ruimte» 

 die een temperatuur bezat ver beneden het vriespunt. De door mij 

 aangegeven wijze van werken heft dit bezwaar op. 



Ik twijfel er niet aan , of in de porceleinfabrieken zou men , na het 

 eerste bakken, op daartoe geschikte voorwerpen een laagje water kun- 

 nen gieten, vermengd met een poeder, dat specifiek zwaarder is dan 

 water en bestaande uit de verven, die men bij het porcelein schilde- 

 ren of kleuren gebruikt, vervolgens dat vocht door natuurlijke of 

 kunstmatige afkoeling kunnen doen bovriezen en de figuren bij een 

 tweede bakken kunnen inbranden. 



Ik hoop door deze korte mededeeling velen een middel te hebben 

 verschaft, om de natuur, in eene harer liefelijkste en bevalligste krachts- 

 uitingeu of gewrochten , op eene eenvoudige wijze te kunnen gadeslaan. 

 Nijmegen, 7 Febr. 1880. 



De Uitgever was welwillend genoeg, om een der gezonden photographieën in hout, 

 te doen snijden. Ik ben bem daarvoor dankbaar. v. d. B. 



