De methode der natuurwetenschap. 261 



Is bij zulk een samengesteld geheel van verschijnselen ingrijpen van 

 den mensch, uit zijn verband nemen en weder samenvoegen, in één 

 woord proefnemen, al kon het met volle vrijheid gedaan worden, on- 

 mogelijk , de inductie bij bloote optelling vindt ook hier een terrein , 

 waar zij haar kracht kan beproeven. Eeeds lang heeft zij , onder den 

 naam van statistiek, met het ontginnen van het veld een begin ge- 

 maakt. Om een enkel voorbeeld te noemen, herinner ik slechts aan 

 den veelomvattenden arbeid van den bekenden statisticus guerry, 

 een geleerde , dien de Fransche Academie van Wetenschappen met haar 

 eereprijs bekroonde. Zijn werk bevat een vergelijkende statistiek van 

 verschijnselen op zedelijk gebied in Engeland en Frankrijk. Guerry heeft 

 niet alleen de verschillende misdaden gerangschikt en hun graad door 

 cijfers uitgedrukt, hij heeft ze ook in kaart gebracht. Zijn atlas bestaat 

 uit veertien kaarten , waarop verschillende kleuren de aandacht trekken. 

 Elke kleur duidt een bepaald soort van misdaad aan , en de donker- 

 heid van den tint, die bovendien door cijfers nog nauwkeuriger wordt 

 aangegeven , doet den graad van misdadigheid kennen. Aan den atlas 

 is nog een blad toegevoegd , waarop door kromme lijnen wordt aan- 

 geduid op welke wijze de neiging tot misdaad met den leeftijd toe- 

 neemt. 



Het is een groote verdienste van guerry , dat hij zich zooveel mo- 

 gelijk van het maken van gevolgtrekkingen onthouden en alleen het 

 verzamelen en rangschikken van feiten zich ten doel heeft gesteld. 



Als do statisticus volharding en zelfbeheersching blijft uitoefenen, 

 wordt hij soms beloond met een algemeenen regel, een verrassend ver- 

 band tusschen verschijnselen, dat door zijn cijfers heen schemert. Het 

 is de aankondiging van een nieuwe natuurwet, die gevonden zal wor- 

 den; het is de eerste straal der zon, die de bedekkende wolken door- 

 boort, de voorbode van haar verschijnen in onbenevelden glans. Zulk 

 een genot heeft de statisticus gesmaakt, die het eerst in ziju cijfers 

 gelezen heeft , dat de afschrikkende kracht der straf in hooge mate 

 afhankelijk is van haar zekerheid, dat haar zwaarte daarentegen geen 

 invloed heeft op de veelvuldigheid der misdrijven. 



De statistiek , hoewel als wetenschap reeds ruim één eeuw tellend , 

 is nog te jong, om op groote uitkomsten te kunnen wijzen. Dat zij 

 naar het laatste niet met onstuimigheid streeft, is haar glorie; het is 

 het bowijs, dat zij haar roeping begrijpt, een waarborg voor betrouw- 

 baarheid , als zij eens met algemeene stellingen in het licht treedt. 



