262 DE METHODE DER NATUURWETENSCHAP. 



Wat zij reeds verkregen heeft is dit: de zekerheid, dat er op geeste- 

 lijk even goed als op stoffelijk gebied algemeene wetten bestaan. Wilt 

 gij bewijzen, sla "The history of civilisation" , het beroemde werk van 

 buckle op. Zijt gij dan nog niet voldaan, raadpleeg de talrijke bron- 

 nen, waarnaar hij n verwijst. Maar gij zult overtuigd worden, als hij 

 u mededeelt, dat o.a. de zelfmoord, een daad die meer dan iets anders 

 van veranderlijke willekeurige persoonlijke beweegredenen afhankelijk 

 schijnt, met de grootste regelmatigheid en volgens vaste wetten ge- 

 schiedt; als hij u uit de cijfers laat zien, dat te Londen jaarlijks on- 

 geveer 240 personen zelve een einde aan hun leven maken, en dat dit 

 cijfer onder den invloed van tijdelijk werkende bijkomende oorzaken 

 slechts een geringe wisseling ondergaat, en in verband met andere 

 soortgelijke uitkomsten bewijst, dat bij een bepaalden toestand der 

 maatschappij een bepaald aantal menschen zich zelf van het leven be- 

 rooven moet. * 



Doch niets is meer verrassend, niets is meer geschikt om het geloof 

 aan het bestaan van vaste wetten ook in de geestelijke wereld voor 

 altijd in ons te vestigen, dan de volgende statistische opgaven, even- 

 eens door buckle vermeld. "De postbeambten te Londen en te Parijs," 

 zoo schrijft hij , "hebben ons onlangs mededeeling gedaan van het 

 aantal brieven , die uit vergeetachtigheid door de schrijvers zonder adres 

 verzonden wordt; en wanneer men den invloed van enkele bijzondere 

 omstandigheden in rekening brengt, vindt men jaar in jaar uit dezelfde 

 cijfers. Elk jaar vergeet hetzelfde aantal schrijvers van brieven deze 

 eenvoudige handeling; zoodat wij inderdaad voor elke volgende tijd- 

 ruimte voorspellen kunnen, hoe groot het aantal zal wezen van hen, 

 die in deze onbeduidende en schijnbaar toevallige zaak blijken van ge- 

 dachteloosheid zullen geven." 2 



Waarlijk , na het voorafgaande zullen wij ons niet meer verwonderen , 

 dat uit de cijfers gelezen wordt , dat het aantal huwelijken , dat gesloten 



1 Henry thomas buckle's "Geschichte der Civilisation in Englaud". Deutsch von 

 A. RU0E, l stel ' Band, S. 25. (Wij kunnen slechts over deze vertaling beschikken.) 



Hij , die zich overtuigen wil van het wettelijke van talrijke schijnbaar toevallige ver- 

 schijnselen, die het leven van den mensch in den maatschappel ijken toestand aanbiedt, 

 leze vooral de verschillende geschriften van den vóór eenige jaren overleden Brusselschon 

 hoogleeraar quetelet, zijne Anthropomélrie ou mésure des différentes Jacultés de 

 Vliomme , e. a. 



3 T. a. p. Ister Band, S. 29. 



