268 DE METHODE DER NATUURWETENSCHAP. 



zijn leden en boven zijn linkerschouder verheft zich de kop der Cobra di 

 Capella. En niet minder afschuwelijk is zijn echtgenoot Doorga of Kali. 



Hoe geheel anders zijn de goden der Grieken. Zij zijn met de men- 

 schen van hetzelfde geslacht; slechts in schoonheid en sterkte overtref- 

 fen zij hen. En Zeus , Apollo , Artemis , Aphrodite , Pallas , Athene en de 

 andere bewoners van den Olympus worden aan onze oogen voorbij gevoerd. 



Zoo teekent hij deze volken in hun godsdienst, daarna in hun maat- 

 schappelijk en staatkundig leven; en de punten van verschil worden 

 in het helderste daglicht geplaatst. 



Dan voert hij u mede van China naar Phoenicië en Palestina, van 

 het welige dal van den Nijl naar Peru , Mexico en Brazilië , dan weder 

 naar Spauje; in één woord van het Oosten naar het Westen, van het 

 Zuiden naar het Noorden doorkruist hij met u de wereld. Hij laat 

 u overal zien, dat waar soortgelijke physische omstandigheden als de 

 voorafgaande gevonden worden, ook soortgelijke karaktertrekken zich 

 bij de volken vertoonen; hoe dit zelfs daar het geval is, waar overi- 

 gens aanmerkelijke verschillen bestaan; en eindelijk houdt hij u de 

 wet voor, waarvan gij het bestaan reeds lang hebt gevoeld, toen hij 

 zoo de feiten verbond ; dan verneemt gij : zulke natuurkundige toe- 

 standen moesten noodwendig zulke menschen vormen ; hier bestaat het 

 verband van oorzaak en gevolg. Natuurverschijnsels als die van Indië 

 maken vreesachtige menschen, terwijl in een omgeving als de Griek- 

 sche zelfvertrouwen gewekt wordt. 



In een land als Indië wordt de mensch schuchter, in een als Grie- 

 kenland moedig. In een land, zoo onrustbarend, zoo geheimzinnig als 

 Indië, schijnen de raadselen des levens slechts een oplossing te vinden, 

 wanneer aan de onmiddellijke inwerking van bovennatuurlijke machten 

 geloofd wordt. Daar wordt de verbeeldingskracht bovenmatig geprik- 

 keld , zoodat zij het verstand overvleugelt , en het evenwicht van den 

 geest wordt verstoord. In een natuur als die van Griekenland , die 

 weinig gevaarlijk en minder raadselachtig is , wordt de geest minder 

 tot schrik en bijgeloof geneigd; daar worden de natuurlijke oorzaken 

 allengs bestudeerd, daar ontstaat een wetenschap der natuur, daar 

 ontwaakt de mensch tot het gevoel zijner kracht. 



Doch genoeg over buckle's arbeid. Wij hebben gezien hoe hij met 

 de natuurkundige methode op het gebied der geestelijke wetenschap 

 woekert. En dit was het juist, waarom het ons met het oog op on 

 onderwerp te doen was. 



