270 DE METHODE DER NATUURWETENSCHAP. 



of gedachte , die hem aan het onderwerp ontvoeren zou , wordt in één 

 oogwenk onderdrukt. In plaats van, zooals de meeste menschen, tot 

 speelbal te verstrekken aan de tallooze gewaarwordingen, die de bui- 

 tenwereld onophoudelijk in 's menschen geest werpt, staat hij als heer 

 en meester tegenover haar. Zoo leert de mensch zich zelf beheerschen, 

 zoo wordt zijn wilskracht dagelijks gestaald. Niet wat het aangenaamst 

 is , wordt er gedaan , maar dat , hetwelk de methode van onderzoek 

 vereischt. Hij leert naar vaste beginselen, waarvoor hij eerbied koestert, 

 zijn denken en zijn handelen richten. En juist hierdoor wordt een man , 

 die karakter heeft, van anderen onderscheiden. 



Een meening, die men langen tijd gekoesterd en waarvan men veel 

 voor zich zelf en anderen had verwacht, te laten varen, is moeielijk 

 voor een mensch en gaat zijn krachten vaak te boven. De onderzoeker 

 der natuur moet telkens onderstellingen verlaten, die, in zijn eigen 

 brein ontsproten, hem lief geworden waren, die aanvankelijk verschijn- 

 selen, totnogtoe onbegrepen, in 't juiste licht schenen te plaatsen, 

 die beloofden eens immortellen in zijn gloriekrans te zullen zijn. Pas- 

 sen, plooien, tegenkanting, onwil, baten niet; tegenover de natuur 

 kan slechts de waarheid staande blijven. 



De natuur is geen zachte opvoedster; zij waarschuwt niet. Onmid- 

 dellijk en onverbiddelijk volgt de straf op het vergrijp. Ontbreekt er 

 iets, hoe weinig ook, de proef mislukt. En wee den onvoorzichtigen 

 of onbevoegden , die aan haar zijn handen slaat , die haar met geweld 

 geheimen af wil dwingen! Een enkele slag, een vuurkolom, en al zijn 

 apparaten zijn verbrijzeld! 



Men meene niet, dat in het voorafgaande het gevoelen ligt opgesloten, 

 dat ieder, die een man van karakter wil worden, zich slechts aan 

 de beoefening der natuurwetenschap behoeft te wijden, om dit doel te 

 bereiken. Verre van dien! Van een buigzamen wilg maakt men geen 

 onwrikbaren eik ! Velen zijn geroepen , doch weinigen uitverkoren. Slechts 

 daar , waar de aanleg bestaat , kan niets haar beter ontwikkelen dan 

 de beoefening der natuurwetenschap. 



Niet overal hoort men zulk een oordeel over de natuurwetenschap vellen. 



Er zijn er , die er den inductieven navorscher een verwijt van maken , 

 dat het grootste gedeelte zijner werkzaamheid in het opsporen en rang- 

 schikken van bijzondere feiten bestaat. Zij roepen hem toe : "Uwe methode 

 mist alle genialiteit; rusteloos wordt alles gemeten en in cijfers uit- 

 gedrukt, en als gij dan als begraven zijt onder al die gemeten en be- 



