284 



KLEINE BEWEEGWERKTUIGEN. 



In Zwitserland nu , in sommige steden daarvan althans , en met een 

 nu nog klein begin te Parijs, zijn tegenwoordig zulke pogingen in 

 vollen gang. Het fransche tijdschrift la Nature gaf voor korten tijd 

 eene beschrijving en afbeelding van de twee voornaamste werktuigen , 

 bestemd om de beweegkracht van het water, dat door de gewone water- 

 leidingen in eene stad wordt verspreid, op te vangen en tot allerlei 

 doeleinden dienstbaar te maken, gelijk zij, het eene naar het schijnt 

 voornamelijk in de wereldstad en het andere te Zurich , in gebruik 

 zijn gekomen. Indien het mij gelukt is om den lezer mijne overtuiging 

 van de hooge belangrijkheid dezer zaak te doen deelen , dan zeker zal 

 hij mij veroorloven om nog een paar bladzijden te wijden aan de in- 

 richting dier werktuigen en de daarmede verkregen uitkomsten. 



Het eerste is , zoover ik weet , tot nogtoe slechts in zeer kleine af- 

 metingen en uitsluitend voor huiselijk gebruik uitgevoerd. De hier- 



Kg. 1. 



bovenstaande figuur stelt het in doorsnede voor. Het water uit de 

 leiding wordt bij A ingevoerd en door de buis bij c gericht tegen de 

 schoepjes van de bewegelijke schijf, die daardoor en door de midden- 

 puntsvliedingskracht aan het draaien geraakt. Door de opening E wordt 

 het water weggeleid, na zoo zijn dienst te hebben verricht. De spil, 

 waarop de schijf bevestigd is , komt , door eene opening in de hier 

 noodzakelijk niet zichtbare voorwand van de doos , waterdicht naar 

 buiten en veroorlooft dus om de beweging op de gewone wijze op 

 allerlei werktuigen over te brengen. De schuif bij c, die met behulp 

 van het rondsel B van buiten af kan worden bewogen, dient om de 

 snelheid van het toestroomende water en dus die der beweging van 



