ZELFMOORD BIJ DIEEEN. 313 



dat zich bij mijne nadering onbewegelijk hield , legde , en stak dat papier 

 in brand. 



Misschien één minuut later zag ik de scorpioen den staart naar 

 boven, en de punt er van tegen den kop brongen en dadelijk bewe- 

 gingloos worden. Te gelijkertijd was ook het brandende papier uitge- 

 doofd. — Het diertje was dood. — 



Of nu die dood toe te schrijven was aan "zelfmoord", aan het ge- 

 schuwde licht of aan de hitte van het op twee handbreedten omringend 

 brandend papier, durf ik natuurlijk niet beoordeelen. 



Later heb ik te Padang-Panosang — bovenlanden van Sumatra's 

 Westkust — dezelfde "aardigheid" door mijne kinderen laten doen en 

 steeds met hetzelfde resultaat. 



Nog later — in 1878 — heb ik zelf dat middel aangewend te Pa- 

 kan-Badak (Atjeh), waar ik ook last had van scorpioenen, en steeds 

 doodden die dieren zich zelven, wanneer ze op een betrekkelijk klei- 

 nen afstand door licht (vlam) omringd waren." 



Hoogachtend, Uwen Dienstw. Dienaar 

 VAN SCHENDEL. 



Een heer x uit Twenthe schrijft mij het volgende: 



"Eerst deze week kreeg ik het "Album der Natuur" in handen , waarin 

 uw stukje over "Zelfmoord van de Scorpioen". (5e aflevering). Naar 

 aanleiding daarvan vroeg ik gisteren aan iemand die jaren lang in Oost- 

 In dië gewoond heeft (thans gepensionneerd officier van het O.-I. leger) 

 of hij wel eens scorpioenen gezien had. O ja, was het antwoord, zeer 

 dikwijls, dat zijn beesten van bijna een vinger lang. Als ik ze zag nam 

 ik een glas waaronder ik ze ving , dan blies ik wat sigarendamp onder 

 den stolp, waarop het beest zijn staart omhoog boog en zich daarmee 

 in den kop stak. Bijna onmiddellijk is het dier dood." x. 



Eene derde mededeeling ontleen ik aan eenen brief van mijnen zoon , 

 Dr. paul harting te Kampen. 



"Wat mij aangaande den zelfmoord van scorpioenen verteld is, laat 

 ik hieronder volgen. Vooraf de verzekering dat ik , voor zooverre dit 

 geoorloofd is in dergelijke gevallen (de bewuste honden-historie maakt 

 me voorzichtig), voor de waarheid insta. Mijn zegsmannen zijn beiden 

 jonge oudgasten en gewezen leerlingen van mij. De een is student te 



