BLOEMEN. 357 



wij ze bij viooltjes, lipbloemen , orchideë'n e. a. aantreffen, mede , terwijl 

 etherische oliën, die door vervormde of normale bloembladen worden 

 afgescheiden, door haar aangenamen geur de insekten lokken en uit- 

 noodigen in de bloem honig en voedsel te zoeken. Genoeg is hierdoor 

 bewezen dat de bloembekleedselen dikwijls nuttig, en in vele gevallen 

 onmisbaar zijn bij de bevruchting. Altijd blijven zij echter secundaire 

 organen; de eigenlijke bloem bestaat uit de geslachtswerktuigen. 



Het plantenrijk werd vroeger verdeeld in twee groote afdeelingen: 

 Phanerogamen en Cryptogamen. Van de laatsten had men nooit sexueele 

 organen waargenomen. Later , toen men door betere werktuigen en 

 nauwkeuriger onderzoek er in slaagde het geheim der voortplanting 

 van vele cryptogamen op te lossen, bemerkte men dat deze op geheel 

 andere wijze plaats vond dan bij de phanerogamen en behield daarom 

 de beide rubrieken. Door de merkwaardige ontdekkingen , die in den 

 jongsten tijd op dit gebied gedaan zijn , is ook deze laatste scheids- 

 muur tusschen phanerogamen en cryptogamen gevallen. In hoofdzaak 

 bleek bij beiden het bevruchtingsproces hetzelfde te zijn. Vele crypto- 

 gamen hebben zulke gecompliceerde organen; er treden zulke merk- 

 waardige processen op, dat wij aan bijna alle cryptogamen het bezit 

 van ware bloemen , aan enkelen zelfs (Chara) van bloembekleedselen 

 moeten toekennen. Hoewel de grassen nog weinig ontwikkeld zijn in 

 vergelijking van beuk en eik, toch zijn er nog duizende planten, die 

 op een lageren trap van ontwikkeling staan. De hoogere cryptogamen , 

 varens, paardestaarten , zelfs paddestoelen, bestaan nog uit een schoon 

 geheel van organen , die ieder een bepaalde levensfunctie verrichten. 

 De cellen, waaruit die organen zijn opgebouwd, kunnen als zoodanig, 

 op enkele uitzonderingen na (stuifmeelkorrels , broedcellen , sporen) , 

 nooit zelfstandig voortleven. 



Bij de laagst ontwikkelde planten worden de verschillende levens- 

 functië'n niet door bepaalde organen , zelfs niet door afzonderlijke cel- 

 len volbracht ; de cel zelf treedt op in al haar kracht ; de cel bereikt 

 hier den hoogsten trap van ontwikkeling en verricht het werk , dat bij 

 andere planten aan verschillende cellen of organen is toevertrouwd; 

 zij is tegelijk het productief en vegetatief orgaan van de plant. Van 

 sexueele organen is bij deze weinig ontwikkelde individuen natuur- 

 lijk geen sprake. De oudere planten vallen in twee dochterplanten 

 uiteen, die op hare beurt door hetzelfde eenvoudige proces vermenig- 

 vuldigen. 



