BLOEMEN. 359 



toppen elkaar aanraken. Daar ter plaatse gaat de tusschenwand te 

 niet , en er is een kanaal ontstaan tusschen de beide copuleerende cel- 

 len. In beide cellen heeft zich de inhoud afgerond; een daarvan 

 dringt door het kanaal naar de andere en vloeit daarmede samen, 

 onder uitstooting van water , tot een kiemkorrel , een spore , die , zoo- 

 dra zij zich door een wand heeft omgeven, in staat is zelfstandig te 

 leven en een nieuwe Spirogyra voort te brengen. 



De sexueele organen zijn in dit geval echter in vorm, grootte en 

 eigenschappen volkomen aan elkander gelijk. Bij hooger ontwikkelde 

 planten is een zeer merkbaar verschil tusschen de beide geslachten waar 

 te nemen. Het vrouwlijke orgaan is grooter dan het mannelijke en, op 

 enkele uitzonderingen na, onbewegelijk. Het mannelijk element, hoewel 

 zóó klein , dat door zijn samenvloeien met het vrouwlijk ei , geen 

 volumevermeerdering plaats heeft, wekt de eicel op om te voldoen aan 

 den eisch van haar bestaan en , door de vorming van een embryo , tot 

 instandhouding der soort mede te werken. De spermatozoïden en stuif- 

 meelkorrels zijn de vormen, waaronder het mannelijk element op- 

 treedt ; het zijn doorgaans (hetzij passief of autonoom) zich bewegende 

 lichaampjes, die zich met de eicel vereenigen of daaraan door diffusie 

 een bevruchtende stof mededeelen. Na de bevruchting neemt de eicel 

 in omvang toe; haar inhoud schijnt andere eigenschappen te krijgen; 

 er ontstaan celkernen, wanden en ten slotte een opeenhooping van cellen, 

 die ieder haar eigen weg moeten bewandelen en de kiem in zich dragen 

 van een "bepaald deel der jonge plant. Eeeds in het embryo vertegen- 

 woordigen een of meer cellen den wortel of de rhizoide , het eerste blad, 

 de centrale as enz. Ziedaar een schema, waartoe wij de voortplanting 

 der hoogere planten, zoowel van phanerogamen als cryptogamen , terug 

 kunnen brengen. Elk der stadia van dit proces, elk der organen, die 

 daarbij, blijvend of voorbijgaand, optreden, komen in zulk een ver- 

 bazend aantal vormen voor, dat wij ontzag krijgen voor de schoone 

 samenstelling en verscheidenheid der natuur. Die kleine celletjes , die, 

 bij één zelfde plantensoort, altijd dezelfde functiën verrichten , die door 

 deeling en vermenigvuldiging op bepaalde wijze altijd dezelfde produk- 

 ten opleveren ; die orde en regelmaat bij kleine en nietige planten 

 vervult ons met eerbied voor de macht , die wij niet begrijpen , die 

 wij te vergeefs al zijne geheimen trachten te ontfutselen. 



Het groote in het kleine leert ons die macht, de natuur, eerst 

 goed kenüen. 



