364 BLOEMEN. 



Door opneming van water gaan de wanden dier blaasjes in slijm over, 

 en de spermatozoïden (g) , in het slijm verspreid, treden naar buiten 

 door een scheur , die in den top van het antheridium door het vermeer- 

 derd volume van den inhoud, ontstaan is. Het openspringen der anthe- 

 ridien kan door een eindelingsche porie of door kleppen plaats heb- 

 ben, maar altijd duidt ook hier het verdwijnen der groene kleur het 

 tijdstip der rijpheid aan. 



De vrouwelijke organen (h) dragen hier, evenals bij alle hoogere cryp- 

 togamen, den naam van archegonium; het zijn fleschvormige lichameu, 

 waaraan buik en hals duidelijk zijn waar te nemen. Aan beide deelen 

 kunnen wij wand en inhoud onderscheiden ; de buikwand , een of meer 

 cellen dik, vloeit aan de basis met de parenchymcellen in een; aan 

 den top loopt hij uit in vier celrijen, die den hals vormen en in haar 

 midden een kanaal openlaten, dat spoedig door eenige cellen (hals- 

 kanaalcellen) gevuld wordt. Alleen de vier topcellen van den hals 

 sluiten dicht aaneen en worden sluit- of dekcellen genoemd. De buik- 

 wand omgeeft de groote eicel, die aan haar top een kleine cel (de 

 buikkanaalcel) afsnoert. Op het oogenblik dat de eicel rijp is, gaan 

 buik- en halskanaalcellen in een slijm over, dat de sluitcellen uit één 

 doet wijken en het kanaal vormt, waardoor de spermatozoïden de 

 eicel bij (/*) kunnen bereiken. 



Terwijl bij Chara het bevruchte ei zich van de moederplant af- 

 snoert en zelfstandig kiemt, vormt zich bij de mossen niet alleen het 

 embryo, maar ook de geheele sporendragende generatie binnen het 

 archegonium; zij kan nooit zelfstandig leven en wordt gevoed door de 

 sexueele plant. Fig. d stelt een mosplant voor , die zich in dit ontwik- 

 kelingsstadium bevindt; op den top vinden wij het mede in ontwik- 

 keling toegenomen archegonium , waaraan de oorspronkelijke fleschvorm 

 nog duidelijk is waar te nemen. Daarbinnen vinden wij een knop- 

 vormig sporogonium, waarin langs vegetatieven weg de sporen ge- 

 vormd zijn, en dat door een steel met het moederindividu verbonden 

 is. De steel, eerst kort, strekt zich snel in de lengte uit en verscheurt , 

 door de sterke drukking die hij uitoefent, den archegoniumwand. Het 

 onderste deel daarvan blijft den steel als een scheede omgeven, terwijl 

 het bovenste door den steel wordt opgelicht en aan den top des sporo- 

 gouiums als een verschrompeld aanhangsel blijft bevestigd (fig. 3 r). 

 Door deeling zijn in het sporogonium sporen gevormd, die kiem baar 

 zijn, maar eerst een voorkiem en dan een mos voortbrengen. 



