ËLOEMÉÜ. 369 



de blaasjes, die de spermatozoïden -vorming altijd vooraf gaan. De pollen- 

 buis is dus ons antheridium , de een of meerdere cellen c, die evenals bij 

 de microsporen van Isoëtes, niet veranderen, stellen het rudimentair 

 mannelijk prothallinm voor. Een even sterke analogie nemen wij bij de vor- 

 ming der eieren waar. Elk ei bestaat uit een of twee wanden en een 

 kern, geheel met een homogeen weefsel gevuld; één der cellen van 

 het weefsel is bevoorrecht en levert den embryozak. De embryozak is 

 identiek met de macrosporen ; ook hierin ontstaat door vrije cel- 

 vorming een weefsel e; ook hier ontstaan aan den top daarvan een 

 of meer archegonia ƒ, die wel eenigszins van den normalen vorm afwijken, 

 maar toch als ware vrouwelijke organen dienst doen. Evenals bij Isoëtes 

 geven prothalliumcellen aan de groote eicel ƒ een wand ; vier goed ge- 

 vormde cellen op den top stellen den hals, en zelfs een klein , nader- 

 hand in slijm overgaand celletje daartusschen de halskanaalcel voor. 

 Deze eivormige lichamen, vroeger corpuscula genoemd, worden door 

 diffusie van een bevruchtende stof, vervat in de stuifmeelbuis ff, in 

 staat gesteld een embryo te vormen. Het embryo leeft eerst ten koste 

 van het omliggende weefsel , dat endosperm genoemd wordt ; later kan 

 het door zijn wortels zelf voedsel uit den bodem opnemen. 



Alles is nauwkeurig in harmonie met hetgeen wij bij cryptogamen 

 aantreffen ; wij zijn volkomen gerechtigd , corpusculnm , archegonium , 

 endosperm, vrouwelijk prothallinm en het stuifmeel microsporen te 

 noemen. 



Gedurende deze lange reek3 van processen zien wij het prothallinm, 

 de sexueele generatie , afnemen en in dezelfde mate de vegetatieve toe- 

 nemen. Van af de zelfstandig levende mossen en het varen-prothallium 

 tot de eencellige mannelijke prothallia van Salvinia , Isoëtes en de Gym- 

 nospermen, zien wij een bijna onmerkbaren achteruitgang , tot eindelijk bij 

 de hoogste phanerogamen ook het eencellige prothallium verdwijnt. 

 Genoeg is er door bewezen, dat bij cryptogamen dezelfde processen 

 en functiën optreden als bij phanerogamen , dat ook hier geen scherpe 

 grens te trekken valt, maar de laagste cryptogamen en hoogste pha- 

 nerogamen , een bacterie en een beuk , door een reeks van nauw merk- 

 bare overgangen in elkaar overgaan. 



Verwonderlijk, ja ontzagwekkend is het, na te gaan welk een groote 

 ontwikkeling de jonge wetenschap der cryptogamen door de laatste 

 onderzoekingen heeft gekregen. 



Terwijl linnaeus termen genoeg meende te vinden om, naar hare 



