86 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



perst. Wellicht voegt zich, zooals brigham meent, daarbij nog de werking 

 van den wind op lava-fonteinen , waardoor de lavadroppels als het ware tot 

 draden worden uitgesponnen. hg. 



Wateragaten of enhydros. — De reeds van oudsher onder laatstgenoemden 

 naam bekende, eene met een vloeistof en een gasbel gevulde holte insluiten- 

 de agaten of chalcedonen , behooren steeds tot de zeldzaamheden in minera- 

 logische verzamelingen. Op de tentoonstelling te Parijs in 1878 bevonden zich 

 eenige zoodanige , die uit Paraguay waren aangevoerd. Enkele daarvan ge- 

 raakten in het bezit van Prof. gümbel te München, die er een paar gebruikt 

 heeft om het daarin bevatte gas en vocht te onderzoeken. 



Een daarvan werd in een hermetisch gesloten ruimte, die met een ma- 

 nometer in verband stond, geopend. Uit toeneming der drukking op het 

 oogenblik der ontsnapping van het gas uit de holte bleek , dat dit onder 

 eene spanning van 65.1 millim. kwikzilver stond. De proef was zoo inge- 

 richt dat het gas door chloor-calcium en daarop door kali ging. Aan het 

 eerste gaf het eene slechte zeer geringe hoeveelheid water , aan het laatste 

 niets af. Het gas bevatte dus geen koolzuur, maar bestond vermoedelijk al- 

 leen uit atmospherische lucht, ter hoeveelheid van 2.81 kub. centim. 



De hoeveelheid der vloeistof bedroeg 2,433 grammen. Deze was door het 

 boormeel eenigszins troebel geworden en kon daarom niet met zekerheid op 

 de al of niet aanwezigheid van opgelost kiezelzuur onderzocht worden. Bij de 

 verdamping bleef slechts 0,007 proc. aan vaste stof achter, die duidelijke re- 

 actiën van zwavelzuur, soda en kalk vertoonde. 



Om te beslissen of ook kiezelzuur aanwezig was , werd een andere enhy- 

 dros stuk geslagen, maar ook nu bleek in de heldere vloeistof geen waar- 

 neembare hoeveelheid kiezelzuur aanwezig te zijn. Sitzungsber. der mathern. 

 phys. Classe der Münchener Ahademie, 1880, p. 241.) hg. 



ANTHROPOLOGIE. 



Ethnologie van Portugal. — In de Mémoires pour Vhistoire primitive de 

 V homme van cartailhac komt een opstel van Prof. da silva amada te 

 Lissabon over de ethnologie van Portugal voor, waarin deze geneigd blijkt 

 te zijn te gelooven, dat de stichters der talrijke Portugeesche dolmens of 

 antas Kelten of Gaelen geweest zijn. Het woord Portugal beteekent volgens 

 hem eenvoudig Haven van de Gaelen. Deze Ariërs verbonden zich in het 

 schiereiland met de Iberiërs , die waarschijnlijk een volk van Mongolischen 

 stam (?) waren. Het is opmerkelijk dat een groot deel der gevonden werktui- 



