10 JEAN HENRI VAN SWINDEN. 



Zijn eerste werk was zijne dissertatie, plechtig opgedragen aan Prins 

 Willem V, en handelende over de aantrekking, welk belangrijk onderwerp 

 (naar het voorschrift van die dagen in het latijn) zoowel uit een alge- 

 meen natuurkundig als wijsgeerig oogpunt wordt beschouwd. Het 

 wiskundig gedeelte verheft zich niet boven het gewone standpunt dier 

 dagen , toen de grootsche ontdekkingen van d' alembert en lagrange 

 op dit gebied nog volgen moesten. Zoo bepaalt zich van swinden tot 

 de aantrekking van omwentelingsellipsoïden op punten in de omwen- 

 telingsas buiten het aantrekkende lichaam gelegen, hetgeen thans 

 slechts een hoogst bijzonder en eenvoudig geval van het algemeene 

 vraagstuk uitmaakt. De richting die zijn geest in die eerste dagen van 

 zijne werkzaamheid op wijsgeerig gebied insloeg, kan het best blijken 

 uit enkele zijner stellingen, zooals: "de vrije daden der menschen 

 hangen af van den wil, de wil van het oordeel, het oordeel van de 

 denkbeelden"; en: "alle denkbeelden en kennis verkrijgen wij met be- 

 hulp van de zintuigen en het nadenken; alle denkbeelden die wij van 

 de zaken hebben , hangen af van den staat , in welken wij verkeerden 

 op het oogenblik, dat die zaken ons treffen; van daar de kracht vaa 

 den geboortegrond en omgeving, van de gewoonten en opvoeding in 

 alle menschelijke handelingen." Dat zijne natuurkundige beschouwing 

 zich niet boven het standpunt van die dagen verhief, blijkt uit de 

 stellingen: "het vuur heeft gewicht" en "om ijs te doen ontstaan, is 

 nog iets anders noodig dan het enkele gemis aan warmte." 



Zijne latijnsche redevoeringen , in later dagen te Praneker en te Am- 

 sterdam gehouden, liepen ook over natuur wij sgeerige onderwerpen, 

 zooals : de philosophie van newton , de oorzaken der dwalingen op 

 wijsgeerig gebied, de natuurkundige hypothesen. Bij zijne lessen over 

 dit onderwerp volgde hij de handleiding van 's gravesande , doch hij heeft 

 zich verder op dit gebied niet bewogen; zijn geest voerde hem meer 

 op het experimenteel en toegepast gebied. 



Op hét gebied der zuivere wiskunde vinden wij van van swinden 

 in de eerste plaats ' eene korte verhandeling , "behelzende eene nieuwe 

 betooginge van de verheffinge der grootheid a -f- b tot de onbepaalde machtend 

 Het bewijs dat hier voor het binomium van newton gegeven wordt, 

 is werkelijk voor dien tijd nieuw en zeer eenvoudig; het berust niet, 



1 Verhandelingen uitgegeven door de hollandsche Maatschappij der wetenschappen 

 te Haarlem XII deel, 1770. 



