14 JEA.N HENRI VAN SWINDEN. 



slechts met eenige onzekere waarschijnlijkheid, dat kan teruggebracht 

 worden deze groote analogie , welke verscheidene natuurkundigen tusschen 

 elektriciteit en magnetismus hebben vastgesteld." Weldra zou deze uit- 

 spraak op de schitterendste wijze gelogenstraft worden. Het was voor den 

 grooten deenschen natuurkundige oerstedt weggelegd , de lang gezochte , 

 door van swinden ontkende overeenkomst te ontdekken en aan te toonen , 

 niet (zooals o. a. in het Leerboek der Natuurkunde van Bosscha wordt 

 vermeld) bij toeval, maar na een twintigjarig onderzoek van de mag- 

 netische en elektrische verschijnselen. Deze ontdekking van oerstedt, 

 later door de onderzoekingen van ampère gevolgd, heeft in dit ge- 

 deelte der natuurwetenschap een geheelen omkeer teweeggebracht, als 

 gevolg waarvan alle door van swinden verkregen uitkomsten op den 

 achtergrond zijn geraakt. Ter juiste waardeering dezer uitkomsten mag 

 men echter niet uit het oog verliezen , dat de elektrische stroomingen 

 nog niet bekend waren, zoodat zijne onderzoekingen zich uitsluitend 

 bepaalden tot den invloed der statische elektriciteit op de afwijkingen 

 van de magneetnaald; zoo gebruikte hij voornamelijk de plaat van 

 FRANKLiN en de Leidsche flesch , eerst kort te voren door mtjsschen- 

 broek bekend gemaakt. De nieuwe weg werd in het begin der negen- 

 tiende eeuw door de bekende onderzoekingen van volta geopend. 



In het genoemde "Recueil" vindt men nog verscheidene andere opstellen 

 over verwante onderwerpen, van de hand van van swinden. In een daarvan 

 bestrijdt hij de theorie van het dierlijk magnetismus van mesmer , welke in 

 dien tijd , vooral te Parijs, zulk een ontzettenden opgang maakte. Van meer 

 belang echter is zijne verhandeling over de storingen en onregelmatige 

 bewegingen van de magneetnaald ; met zorg wordt hierin de dagelij k- 

 sche gang van de naald gevolgd en de wetten opgespoord, waaraan 

 deze onderworpen is, terwijl vooral 'de invloed der meteorologische 

 verschijnselen als donder en noorderlicht op de bewegingen der naald 

 wordt nagegaan. 



Hoe men ook thans over de onderzoekingen van van swinden moge 

 oordeelen, zeker is het dat zij hem gedurende zijn leven een grooten 

 roep van geleerdheid verschaften, zoodat zijn naam onder de natuur- 

 onderzoekers van zijn tijd door de geheele beschaafde wereld werd 

 geroemd. 



Al zijne natuurkundige waarnemingen zijn te Franeker volbracht; 

 na zijn overgang tot het Amsterdamsche athenaeum schijnt hij deze 

 ondorzoekingen gestaakt te hebben; zijn geest neemt van dien tijd af 



