JEAN HENllI VAN SW1NDËN* 15 



een meer praktische richting, waarvan zijn vele werken de getuigenis 

 afleggen. 



In hooge mate maakte hij zich verdienstelijk door de verbeteringen 

 die hij iu de theorie der zeevaartknnde bracht en niet zonder grooten 

 tegenstand in de praktijk invoerde. Zijne verhandeling over het bepa- 

 len der lengte op zee, werd nog bij zijn leven zesmaal herdrukt; de 

 nieuwe door hem in vereeniging met nieuwland voorgeslagen methode 

 vond eindelijk in de toepassing eene blijvende plaats. Evenzoo schreef 

 hij over de inrichting en het gebruik der octanten en sextanten en 

 gaf eene verklaring uit van den almanak ten dienste der zeelieden. 



Ook aan de statistiek der hoofdstad, die toenmaals nog zooveel te 

 wenschen overliet, beproefde hij zijne krachten. Een reeks van ver- 

 jaarde misbruiken werden in de door hem hierover uitgebrachte rap- 

 porten opengelegd en een aantal oude dwalingen aan den dag gebracht. 

 Zoo bewerkte hij dat er beter onderwijs in de geneeskunde werd 

 gegeven en nam zelf op zich , de lessen over de natuurkunde , voor zoo 

 ver zij op de geneeskunde van toepassing is, waar te nemen. Doch 

 zooveel tegenstand ondervond hij bij deze welgemeende pogingen tot 

 verbetering van verachterde toestanden, dat hij na eenige jaren van 

 voorbeeldige werkzaamheid uit de commissie van geneeskundig toe- 

 voorzicht werd gedrongen , waardoor ook aan zijne lessen een einde 

 kwam. Van de rapporten, welke in den boezem dezer commissie door 

 van swinden zijn uitgebracht en later in druk verschenen , komen er 

 voor over onderwerpen , die nog steeds te Amsterdam aan de orde van 

 den dag zijn en dus volstrekt niet hare actualiteit verloren hebben. 

 Daarin wordt toch gehandeld: over de vuilnis en de onzuiverheid dei- 

 stadsgrachten; over het voorkomen van ongelukken; over de beide 

 gasthuizen en al hetgeen dienstig is om te oordeelen over den staat 

 van gezondheid , de uitgestrektheid der ziekten , het af- of toenemen 

 van volkrijkheid en van welvaren. Evenzoo heeft hij tot eene juiste 

 telling van de bevolking der hoofdstad krachtig meegewerkt. 



Niet alleen door zijne eigene onderzoekingen trachtte hij den naam van 

 ons vaderland en dien van de vaderlandsche beoefenaren der wetenschap 

 in eere te houden; ook door het verheffen en bekend maken van de 

 uitvindingen zijner landgenooten werkte hij aan dit doel. Nog te Fra- 

 neker zijnde , gaf hij eene volledige beschrijving uit van het aldaar door 

 eise eisinga uitgedachte en vervaardigde planetarium , waarbij hij eeno 

 volledige geschiedenis van dergelijke kunststukken voegde. Naar zijn 



