JEAN HENRI VAN SWINDEN. 17 



vervaardigd en in de geheele beschaafde wereld in gebruik gekomen. 

 Het betoog van van swinden heeft weerklank gevonden, zoodat ook 

 in het buitenland de aanspraken van htjygens op deze uitvinding zijn 

 erkend. Eerst kort geleden echter verscheen J een opstel van Dr. e. ger- 

 land , waarin op nieuw twijfel aan deze aanspraken wordt geopperd op 

 grond van nieuw ontdekte geschriften. Hoewel daarin de eer van huygens 

 niet wordt aangerand, tracht de schrijver aan te toonen, dat ook galilei 

 de toepassing van den slinger op het uurwerk tot stand heeft gebracht. 

 Daar het hier de plaats niet is om in eene uitvoerige beschouwing dezer 

 zaak te treden , meen ik te kunnen volstaan met de opmerking dat dr. 

 gerland's betoog mij niet afdoende voorkomt , en de hoop uittespreken 

 dat een onzer nederlandsche natuurkundigen op nieuw , als vroeger van 

 swinden , de aanspraken van onzen landgenoot tegenover dezen nieuwen 

 aanval zal handhaven. 



Nog eenmaal trad van swinden op, om de aanspraken van Neder- 

 landers op groote uitvindingen te verdedigen. Kort voor zijn overlijden 

 hield bij namelijk , zoowel te Amsterdam als te 's Gravenhage , voorle- 

 zingen over de eerste ontdekking en verdere volmaking van verrekijkers 

 en brillen. Na zijn dood werd onder zijne papieren over dit onderwerp 

 niets anders gevonden dan eenige losse aanteekeningen. Hiervan is 

 echter door moll gebruik gemaakt om eene verhandeling over dit on- 

 derwerp saamtestellen , die in het derde deel der nieuwe verhandelingen 

 van het Instituut is uitgegeven. In dit belangrijke stuk wordt de vol- 

 ledige geschiedenis van deze uitvinding meegedeeld, de aanspraken dei- 

 Nederlanders jacob metius van Alkmaar, lippershey en de janssens 

 van Middelburg uiteengezet , maar tevens aangetoond welk krachtig 

 hulpmiddel voor sterrekundige onderzoekingen de verrekijker eerst in 

 handen van galilei werd. Ook hier blijkt, dat deze gewichtige uitvin- 

 ding niet, zooals zoo dikwijls wordt beweerd, aan bloot toeval is toe 

 te schrijven, maar wel degelijk het gevolg is geweest van onderzoek, 

 gelijk metius van zichzelven getuigt "door hoofdbreken en op fun- 

 dament". 



Ten slotte komen wij tot den arbeid van van swinden, die niet het 

 minst tot verspreiding van zijn roem heeft bijgedragen. Het is het 

 aandeel dat door hem werd genomen in do vaststelling van een nieuw 

 stelsel van maten en gewichten en de invoering hiervan in ons vaderland. 



' Annalen der Physik und Chemie. Neue Folge. Band. IV, S. 585. 



