DE BETEEKENIS DER ZOÖLOGIE VOOR DE 

 HEDENDAAGSCHE BESCHAVING. ' 



DOOR 



P. HART ING. 



Wanneer men de geschiedenis der beschaving gedurende verschillende 

 tijdperken en bij verschillende volken raadpleegt, dan bespeurt men 

 alras dat haar vorm en toestand vooral afhankelijk zijn van en als 

 het ware bepaald worden door de heerschende denkbeelden. Niet de 

 welvaart der natiën, niet de uiterlijke vormen van beleefdheid, van 

 hetgeen men een beschaafd gedrag noemt, zelfs niet de hoeveelheid 

 opgezamelde kennis, voor zoover deze zich tot enkel feiten bepaalt, 

 zijn als maatstaf te beschouwen voor den trap dien de beschaving 

 werkelijk bereikt heeft. Deze wordt alleen weerkaatst in de denk- 

 beelden die allengs op den voorgrond zijn getreden , om wellicht in 

 den loop der tijden weder plaats te maken voor andere denkbeelden , 

 andere ideën, andere idealen, die op hunne beurt eenen overheerschen- 

 den invloed zullen uitoefenen. 



Het getal dergenen, van wie zulke denkbeelden uitgaan, is ten allen 

 tijde gering geweest. De zoodanigen treden als leeraars en leiders op, 

 terwijl anderen , wier denkvermogen minder ontwikkeld is en die overal 

 en ten allen tijde de meerderheid uitmaken, hen eenvoudig volgen en 

 de nieuwe denkbeelden, welker gegrondheid zij wel is waar dikwijls 



1 Rede, uitgesproken bij de opening der zoologische lessen, aan de Utrechtschc uni- 

 versiteit, op 27 September 1880. 



