50 DE STEMWERKTUIGEN DER INSECTEN. 



door de vleugels en die welke worden voortgebracht door eigene mu- 

 ziektoestellen. Terwijl de trage vleugelslag van de fladderende vlinders 

 niet in staat is een toon te doen ontstaan, laten de leden van het 

 talrijke vliegen- en bijenheer alleen door de verbazend snelle bewe- 

 ging hunner wiekjes eene groote verscheidenheid van tonen hooren. 

 De hoogte dezer tonen is afhankelijk van de snelheid der vleugel- 

 slagen en de grootte der vleugels , zoodat als de individu's van dezelfde 

 soort of de seksen in grootte verschillen, ook de vleugeltoon verschil- 

 lend is. Zóó hebben de mannetjes van den aardhommel den vleugeltoon 

 a l , terwijl hunne grootere wijfjes een geheel octaaf lager brommen. 

 Ook zal hetzelfde individu , dat in normalen toestand zekeren toon voort- 

 brengt, als het vermoeid is en dus minder vleugelslagen volbrengt, 

 een lageren toon doen hooren. Dit verschil kan somtijds een kwart- 

 toon bedragen. Op deze kleine uitzonderingen na geldt als algemeene 

 regel dat de vleugeltoon van een en 't zelfde individu constant is. 

 Zoo vindt men voor de Bromvlieg den vleugeltoon f 1 , en komt die van 

 de Bij ongeveer met a x overeen. 



Terwijl de aldus voortgebrachte tonen als een bijkomend verschijnsel 

 van de vlucht moeten beschouwd worden , hebben bovendien vele insecten 

 toestellen, die bepaald ingericht zijn voor het voortbrengen van touen. 

 Deze berusten op hetzelfde beginsel als onze muziekinstrumenten en kun- 

 nen evenals deze in twee groepen verdeeld worden : in s t r ij k - en 

 blaasinstrumenten. Wij willen in de eerste plaats stil staan bij 

 de strijkinstrumenten, waar tonen worden voortgebracht door 

 het langs elkaar wrijven van uitwendige lichaamsdeelen. 



Wanneer wij een boktor, een dier kevers met verbazend lange voel- 

 horens , in de hand nemen , dan brengt hij een eigenaardig zwak kras- 

 send geluid voort en buigt daarbij den kop boven- en benedenwaarts. 

 Achter den kop namelijk ligt het ringvormige , uiterst bewegelijke vóór- 

 borststuk; daarin dringt het middenborststuk met zijn kegelvormig 

 voorste gedeelte een eind weegs naar binnen. Op de bovenzijde van 

 deze verlenging van het middenborststuk bevindt zich een ovaal plaatje, 

 dat , oogenschijnlijk geheel glad , bij sterke vergrooting van uiterst fijne 

 dwarse riggeltjes blijkt voorzien te zijn. Het geluid onstaat nu op die 

 wijze dat het voorborststuk gedurende de op- en nedergaande be- 

 wegingen met zijn scherpen achterrand over dat geribde plaatje heen- 

 wrijft, evenals de scherpe kant van een mes over een vijl. Op eene 

 enkele uitzondering na bezitten alle boktorren, tot de kleinste toe, 



