DE STEMWERKTUIGEN DER INSECTEN. 51 



zulk een strijkinstrument, en tocb zijn er , die , niettegenstaande wij hen 

 dezelfde boven beschreven bewegingen zien maken , geen geluid voort- 

 brengen. Beter ware het te zeggen : van wie wij geen geluid hooren ; 

 want zonder twijfel worden hier wel tonen voortgebracht, maar is 

 het menschelijk gehoororgaan niet meer in staat die waar te nemen. 

 Ons vermogen om tonen te hooren is niet onbegrensd; volgens het 

 onderzoek van Prof. helmholtz komen gemiddeld slechts die tonen 

 bij ons tot bewustzijn, die minstens 16 en hoogstens 38000 trillingen 

 in de seconde hebben. Tonen, wier trillingsgetallen daar beneden of 

 daar boven liggen, hooren wij evenmin als het oog de buiten het 

 violet en het rood gelegen stralen van het spectrum waarneemt. Aan 

 de buitengewone fijnheid der ribjes van het wrijfplaatje dier boktorren 

 is het dus toe te schrijven, dat wij het daarmede gemaakte geluid niet 

 waarnemen. Terwijl dan ook bij de 5 cM. lange Eeuzenboktor de dikte 

 van ieder riggeltje 0,014 niM. bedraagt, daalt deze bij de slechts 6 mM. 

 lange Grammoptera ruficomis tot 0,0033 mM. 



Niet bij alle kevers , die geluid maken , is het muziekinstrument op 

 dezelfde plaats gelegen. Neemt men b. v. een mestkever , een van die wel- 

 bekende torren met hun gedrongen lichaam en glinsterende blauwe 

 en groene metaalkleuren , van den grond op , dan laat deze , evenals de 

 voorgaande, een scherp gekras hooren, waarbij evenwel niet de kop, 

 maar het achterlijf snel ingetrokken en weder gestrekt wordt. Het blijkt 

 dat hier het strijkinstrument aan de onderzijde van het lichaam gele- 

 gen is en wel aan den wortel van het achterlijf. Reeds met het bloote 

 oog, maar beter bij eenige vergrooting, ziet men dat de beide voor- 

 ste ringen van het achterlijf in het midden een weinig uitspringen , 

 zoodat er als 't ware een ribje gevormd wordt, welks oppervlakte 

 bezaaid is met een groot aantal scherpe knobbeltjes. Met deze rasp 

 nu strijkt het diertje bij het intrekken en uitstrekken van zijn achter- 

 lijf langs een plaatje , dat aan het midden van den achterrand van 

 het borststuk bevestigd is. Door de bovengenoemde bewegingen na te 

 bootsen, kan men zelfs bij het doode dier, nog een zwak, ofschoon 

 duidelijk hoorbaar geluid voortbrengen. Ofschoon er bovendien nog 

 een paar getande lijsten aan de binnenzijde der heupen van het ach- 

 terste pootenpaar voorkomen, geloof ik niet, dat deze , gelijk sommigen 

 beweren, hierbij eene groote rol spelen. 



Waren de muzikale talenten der kevers tot hiertoe voor velen 

 mijner lezers misschien een geheim gebleven, zeker is dat niet het 



