54 DE STEMWERK TUIGEN DER INSECTEN. 



Het geluid voortgebracht door onzen huiskrekel is hooger dan dat 

 van de veldkrekel, wijl het aantal tandjes aan de onderzijde van den 

 sjirpader bij den eersten 200, bij den laatsten slechts 130 tot 140 be- 

 draagt, en de vleugels dientengevolge in denzelfden tijd bij den huis- 

 krekel meer trillingen volbrengen. 



Bij de Sabelsprinkhanen ligt het muziekinstrument mede aan de 

 basis der dekvleugels , maar het is meer geacheveerd dan dat van de kre- 

 kels ; terwijl bij dezen afwisselend beide vleugels den dienst van strijkstok 

 vervullen , is hier alleen de linkervleugel daartoe bestemd en is het steeds 

 de rechtervleugel die aangestreken wordt. Deze bezit in de nabijheid 

 van zijn wortel een dun glasachtig doorschijnend vliesje, dat omgeven 

 wordt door een dikke chitinelijst. Dit vliesje vormt de tamboerijn , die 

 door de linker dekvleugel in trilling gebracht wordt, want deze bezit 

 op dezelfde plaats aan de onderzijde een dikke ader, met tandjes bezet , 

 waarmede hij over den verheven rand rondom het vliesje heenstrijkt 

 telkenmale als de sprinkhaan zijn sjirpende tonen laat hooren. 



Ook onder de Vlinders zijn er eenigen 1 die in het bezit van een strijk- 

 instrument zijn. Degene onder hen die wel het meest de aandacht getrok- 

 ken heeft, is de doodshoofd-uil, zoo genoemd naar de grillige teekening 

 op de rugzijde van zijn borststuk. Had het bezit van deze zonderlinge 

 livrei aan dien vlinder reeds iets geheimzinnigs verleend, nog meer 

 was dat het geval , toen men tot de ontdekking kwam dat hij een pie- 

 pend geluid maakt als men hem aanraakt. Geen wonder dat allerlei 

 pogingen tot verklaring werden aangewend , waarbij vooral de zuigtong , 

 die bij deze vlinders zoo bijzonder lang is , een groote rol speelde ; ja , men 

 meende zelfs een trommelvliesje er in gevonden te hebben, dat bij het 

 uitpersen der lucht in trilling geraakte. Réaumur toonde evenwel aan 

 dat men hier niet met een blaas- , maar met een strijkinstrument te 

 doen heeft. Evenals aan de monddeelen van alle insecten komen ook 

 hier aan de basis van de zuigtong een paar gelede aanhangsels voor, 

 de voelers. De binnenzijde dezer voelers is onbehaard, maar vertoont 

 zich bij sterke vergrooting met een groot aantal fijne ribjes bezet 

 ongeveer als de wrijflijst der kevers. Telkenmale nu als deze langs den 

 kant van de zuigtong gewreven worden , ontstaat de piepende toon. Men 



1 Vanessa Jo en V. Urticae maken geluid door wrijving van een ader van de 

 achtervleugels tegen een geribde ader der voorvleugels . Ook van Chelonia pitdica 

 Euprepia matronula, Setina e. a weet men dat zij sjirpen. 



