OVER DE METHODEN VAN ONDERZOEK BIJ DE 

 BEOEFENING DER NATUURWETENSCHAPPEN. 



P. H. VAN DER KEMP. 



"Il existe , dans toutes les classes de nos recherches 

 et sous tous les grands rapports, une harmonie con- 

 stante et nécessaire entre 1'étendue de nos vraisbesoins 

 intellectuels et la portee effective , actuelle ou future 

 de nos connaissances réelles." 



Aug. comte. Considérations philosophiques. 



De astronomie , de physica , de chemie , de biologie , de sociologie 

 zijn de vijf vakken van kennis , die , gestennd door de wisknnde, het ge- 

 heel der natuurkundige wetenschap vormen. In eenvormigheid, regel- 

 matigheid, algemeenheid staan de sterrekundige verschijnselen boven 

 aan; in samengesteldheid, veranderlijkheid, veelvuldigheid spannen de 

 maatschappelijke verschijnselen de kroon. Daartusschen liggen de physica, 

 de chemie, de biologie, steeds in eenvoud afnemende, dus moeielijker 

 voor beoefening wordende , totdat de bezwaren in de sociologie hun 

 toppunt bereiken. Maar de volksuitdrukking, dat met de kwalen de 

 geneesmiddelen komen, wordt ook hier bewaarheid, in zooverre name- 

 lijk, dat onze hulpmiddelen ter waarneming toenemen naar gelang 

 wij hooger in de encyclopedische reeks stijgen; alleen is die toeneming 

 niet in juiste evenredigheid tot de vermeerdering der bezwaren , het- 

 geen ten gevolge heeft dat de grenzen onzer kennis steeds beperkter 

 zullen blijven, naar gelang wij de meer samengestelde wetenschappen 

 beoefenen. 



Drie middelen voor onze natuurkundige onderzoekingen staan ons 



