filJ DE BEOEFENING DER NATUURWETENSCHAPPEN. 103 



raal krachteloos blijkt, waar zij niet met correspondeerende maat- 

 schappelijke toestanden verband houdt ; hoe de aanleg tot het nuttige, het 

 schoone en het ware één geheel maakt , waarop de wetgevers slechts een 

 zeer geringen invloed ten goede kunnen uitoefenen , en dan nog slechts , 

 wanneer zij een open oog hebben voor het verband der dingen , dat zich niet 

 laat verscheuren ; waar wij dit alles , dank de toepassing der geschiedkun- 

 dige methode, nagaan, verkrijgt de beoefening der sociologie dat wijs- 

 geerig karakter , hetwelk mannen als comte , spencer , euckle er be- 

 reids aan hebbon gegeven. Zij allen mogen onderling verschillen om- 

 trent de wijze van opvatting hunner wijsgeerige plichten ten deze, zij 

 allen — en dit is de eerste schrede op den weg naar het betere - komen 

 overeen in het hoofdbegrip, dat de geschiedkundige methode haar recht 

 van 'bestaan heeft als grondslag der staatkundige wijsbegeerte. Nader 

 toe te lichten, waartoe reeds het streven en moeitevol werken dier 

 mannen geleid heeft, moge als een aantrekkelijke arbeid ons toelachen , 

 wij zouden dan evenwel de grenzen van ons onderwerp overschrijden 

 en ook aan het eigenaardig karakter van dit tijdschrift te kort doen. 

 Wij hebben hier slechts willen wijzen op het verband der weten- 

 schappen , ook kenbaar aan de middelen van onderzoek die aan ieder 

 ten dienste staan ; op het bestaan van natuurlijke grenzen van kennis , 

 die nauwer toonen te zijn , naar gelang de wetenschappen zich samenge- 

 stelder voordoen; op de noodzakelijkheid naar het verband der dingen 

 te zoeken, terwijl men te dikwerf ziet handelen , alom , maar in Neder- 

 landsch-Indië onder onze oogen, alsof zulk een verband niet bestaat. 



