106 DE PHILOSOPHIE DER NATUURKENNIS , 



schap meer gedaan dan alle vroegere eeuwen te zamen. Geldt dit van 

 astronomie en physica , van chemie en natunrhistorie , — in nog hoogere 

 mate is dit het geval met de geologie. 



Van de verschillende natuurwetenschappen is zij de jongste. Als 

 studievak is zij juist eene eeuw oud. De denkbeelden der Grieken over 

 het ontstaan onzer planeet hebben hoogstens eene geschiedkundige be- 

 teekenis. Empedocles, die leerde dat het door de Pythagoreërs uitge- 

 dacht kosmisch centraalvuur zich bevond in het binnenste der aarde , — 

 megasthenes en hekataeus , die heldere begrippen hadden over land- 

 aanwinning , veroorzaakt door overstroomingen van den Ganges en van 

 den Nijl , waren daarom nog geen geologen. Evenmin is die naam 

 toepasselijk op plinius den oudere, hoewel de door zijn jongeren naam- 

 genoot gegeven beschrijving van een uitbarsting van den Vesuvius , 

 waarbij de eerste omkwam, voor zijn tijd nauwkeurig is en nog steeds 

 met genoegen wordt gelezen. Leonardo da vinci had in de palaeon- 

 tologie betere inzichten dan een zijner tijdgenooten; hij was de voor- 

 looper van william smith , een Engelsch mijningenieur , die niet alleen 

 de beteekenis van de fossielen begreep, maar ook inzag, dat bepaalde 

 uitgestorven vormen in bepaalde lagen werden aangetroffen , zoodat men 

 zich afvraagt hoe voltaire , die drie eeuwen na den beroemden schil- 

 der leefde , de vertegenwoordigers eener vroegere flora en fauna nog 

 voor een lusus naturae verklaarde; doch da vinci mag, omdat hij uit 

 de aanwezigheid van zeeschelpen op zekere plek , besloot , dat deze 

 vroeger onder de zee bedolven was geweest , daarom nog geen aan- 

 spraak maken op den naam van geoloog. * 



De eerste sporen van eene wetenschappelijke beoefening der geologie 

 treffen wij aan in de zestiende eeuw. 2 George agricola 1550 , bern- 



i "Smith's ausgedehuten Arbeiten verdanken wir eigentlieh," zegt de te vroeg ont- 

 slapen vogelsang in zijne Philosopïde der Geologie und milcrosTcopiselie Oesfeins- 

 studien, "die breiten Grnndzüge unserer heutigen Formationslehre. Und aus seinem 

 reiclilichen Beobachtuugen ging als Resultat hervor , — nicht eine Geschichte der Erde 

 in so und so viel Bildern , — aber die Stiftung der Oeological Society of London 

 und nicht lange nachher, die erste geognostische Karte von England mit den genauesten 

 Profilen." — Volgens vogelsang zag deze kaart het licht in 1815, volgens carl 

 votgt in 1819. 



3 In vogt's Lehrbuch der Geologie, Braunschweig 1879, vindt men als aanhangsel 

 van het 2c deel eene geschiedenis der geologie en palaeontologie , waarin de verdien- 

 en der geologen vóór werner besproken worden. 



