108 DE PHILOSOPHïE DER NATUURKENNIS , 



staande was werner een geniaal geleerde en moet hij worden besenou wd 

 als een man , die aan een vroeger sluimerende wetenschap een nieuwen 

 vorm gaf; van hem is de schok uitgegaan, die geleid heeft tot nauw- 

 keurige nasporing van de verschillende aardlagen , tot onze tegenwoor- 

 dige kennis van de reusachtige kracht, die het water bij de vorming 

 der aardschors heeft uitgeoefend; zijn theorie over het ontstaan der 

 formaties beval zich aan door haar groote eenvoudigheid, door haar 

 in het oog vallende consequentie. Daarbij kwam de geheele persoon- 

 lijkheid van den duitschen geleerde en de kracht der overtuiging , 

 waarmede hij zijn denkbeelden verdedigde. 



Reeds bij zijn leven begon de strijd. Het is ons voornemen niet dien 

 te schetsen. Slechts in het voorbijgaan zij opgemerkt, dat ook göthe 

 zich daarin mengde. De onsterfelijke zanger — wie weet het niet? — 

 was meer dan dichter, hij was ook natuuronderzoeker. De zoölogie 

 is hem o. a. de werveltheorie van den schedel verschuldigd , die later 

 door owen, gegenbauer en huxley is uitgewerkt en gewijzigd geworden ; 

 de botanie heeft hij aan zich verplicht door zijne Metamorphose der 

 Pflanzen ; op physisch gebied verdedigde hij zijue bekende, weliswaar 

 onjuiste maar toch vernuftige theorie der kleuren , en uit de levens- 

 beschrijvingen van lewes en scHaFER, uit de Geologische Probleme , uit 

 de gesprekken met eckermann , uit Dichtung und Wahrheit , kan men 

 zien, hoe göthe een groot vriend van mineralogische stadiën was en 

 met inspanning den strijd volgde tusschen werner en zijne leerlingen 

 en hunne tegenstanders hutton, von humboldt en von buch , tusschen 

 de neptunisten en de plutonisten. 



Do schrijver van faust dichtte naar aanleiding van dien strijd 

 onderstaande regelen : 



K Kaum wendet der edle werner den Riicken , 



Zerstört man dass Poseidaonische Reich , 



Wenn Alle sich vor Hephastos bücken , 



Tch kann es nicht sogleich; 



Ich weiss nur in der Folge zn schatzen , 



Schon hab' ich manches Credo verpasst ; 



Mir sind sie alle gleich verhasst 



Neue Götter und Götzen. 



Wie man die Könige verletzt , 



Wird dor Granit auch abgesetzt ; 



