110 DE.PHILOSOPHIE DER NATUURKENNIS, 



werken , noemen wij slechts de in dit jaar verschenen vierde editie van 

 carl vogt's Lehrbuch der Geologie und Petrefactenkunde , een door een 

 meesterhand geschreven boek, waaruit men het tegenwoordig standpunt 

 der wetenschap in al haar omvang kan leeren kennen eu waarvan o. i. 

 de waarde nog wordt verhoogd door de toevoeging van het laatste 

 hoofdstuk , de geschiedenis bevattende van de wetenschap der aardkunde. 

 Iedere natuurwetenschap, en zeker niet het minst de geologie, kan 

 men beschouwen uit een wijsgeerig standpunt. Het verband tusschen 

 de philosophie en de wetenschap, vooral die der aardkunde, maakt 

 den hoofdinhoud uit der volgende bladzijden. 



I. 



De beoefenaars der wetenschap hebben uit den aard der zaak van 

 de vroegste tijden af de noodzakelijkheid ondervonden om de resultaten 

 van hun denken en van hunne navorschingen over den geest, de 

 kennis , de aandoeningen van den mensch in een stelsel samen te voegen 

 en op regelmatige wijze te rangschikken. Geen denker heeft wellicht 

 een betere hoofdverdeeling gegeven van de philosophie dan a. comte. 

 Hij onderscheidt : 



A. theologische wijsbegeerte (mythologie), 



B. metaphysische wijsbegeerte, 



C. positieve wijsbegeerte. 



De beide eersten, ofschoon van eenige ervaringsfeiten uitgaande, 

 laten de werkelijk bestaande wereld al spoedig buiten beschouwing; 

 phantasie en dialectiek zijn voor haar bron en middel. Zij behooren 

 daarom ook niet tot de werkelijke (positieve) wetenschappen. 



De laatste daarentegen omvat alle resultaten van het onderzoek 

 van reëele, dus zinnelijk waarneembare voorwerpen. 



Zij heeft dus de exacte wetenschap der natuur als basis ; haar eind- 

 doel is te komen, tot de grootst mogelijke ontwikkeling van wat men 

 thans noemt de sociologie. 



Bij het natuuronderzoek — alle wijsgeerig ontwikkelde natuuronder- 

 zoekers zijn het daaromtrent eens — moet de inductie aan de deductie 

 voorafgaan. Door kennis te nemen van afzonderlijke verschijnselen 

 kunnen wij de algemeene leeren begrijpen. Berst wanneer wij ons 

 van de eersten volkomen rekenschap hebben gegeven , kunnen wij 

 overgaan tot combinatie's on zijn wij in staat algemeene begrippen te 



