120 DE PHILOSOPH1E DER NATUURKENNIS, 



genomen. In hetzelfde jaar benoemde onze Koninklijke Akademie van 

 Wetenschappen darwin tot buitenland sch lid, en sedert voorleden jaar 

 is ook de Parijsche akademie op haar oordeel teruggekomen en thans is 

 de beroemde man een harer correspondenten. Er is dus vooruitgang. 



Voor vijf-en-twintig jaren schreef Prof. klencke te Leipzig, een 

 merkwaardig, door a. winkler prins vertaald boek, waarvan wij 

 gaarne een nieuwe aan de eischen des tijds beantwoordende uitgave 

 zouden zien verschijnen, en welks titel luidt: De natuurkundige weten- 

 schap der jongste vijftig jaren en haar invloed op de Maatschappij. Spre- 

 kende over de oudere natuurphilosophische methode en den schadelijken 

 invloed door haar uitgeoefend, beschrijft hij zijne eigene ervaring als volgt : 



"Meer dan iemand gevoelt de schrijver van dit boek het verbazend 

 verschil tusschen de vroegere en thans gebruikelijke leerwijze, door 

 welke laatste de tegenwoordige tijd eene onwaardeerbare weldaad be- 

 wezen heeft aan de maatschappij. Hij genoot het onderwijs in de 

 natuurkundige wetenschap van de laatste woordvoerders der natuur- 

 kundige wijsbegeerte, - van mannen die zijne jeugdige verbeelding 

 in den boei sloegen van welluidende spreekwijzen , welke men voor 

 eene verklaring der waarheid uitgaf, en de zintuigen, die naar wer- 

 kelijke waarneming verlangden, wisten te begoochelen met geestige 

 zetten en bevallige voorstellingen, waarmede zij de verschijnselen en 

 de wetten der natuur zochten te schilderen. Niet zonder in- en uit- 

 wendigen strijd is het hem gelukt dat dwangbuis eener natuurkuudig- 

 wijsgeerigo opleiding weg te werpen, ten einde zich met onbevoor- 

 oordeelden geest aan de nauwkeurige , vergelijkende en alles op- 

 merkende waarneming te wijden, en hij waarschuwt een ieder , die voor 

 zijn beroep of uit weetgierigheid op het gebied der natuurkunde den tem- 

 pel der waarheid wenscht te betreden , om op zijne hoede te wezen tegen 

 de wijsgeerige school, die door het optreden van schelling verrozen is. 



"Wat anders zijn de hoog geprezene geschriften van dien tijd als 

 voortbrengselen eener babylonische spraakverwarring, als kunstmatige 

 doolhoven, waarin de meest ervarene natuurkenner verdwaalt? Inder- 

 daad, men lacht onwillekeurig, wanneer men in de natuurlijke ge- 

 schiedenis van oken namen en stelsels aantreft , die tot eene fabelachtige 

 wereld schijnen te behooren , of wanneer men elders een feit of eene 

 verklaring zoekt, en met een geestigen volzin wordt afgescheept. Hoe 

 armzalig vinden wij dit alles, in weerwil van al dien klinkklank van 

 een hoogdrav enden stijl, wanneer wij een enkelen blik werpen in eene 



