INZONDERHEID DER GEOLOGIE. 143 



schijnselen , doch men verlieze daarbij niet uit het oog , dat de nadruk 

 hierbij gelegd moet worden op het woord: langzaam. Wij kunnen ons 

 geologische tijdruimten zoo groot voorstellen als wij goedvinden en 

 niets verhindert ons hier om te spreken van millioenen en billioeuen jaren. 

 Toen lyell zijn hoofdwerk uitgaf, waren noch de opgang makende 

 geschriften van darwin, noch de bekende daaraan vooraf gaande " Ves- 

 tiges of Creation', verschenen. Wel kende de engelsche geoloog de 

 theorie van lamarck over de transformatie der soorten. Hij behoorde 

 toen tot hen, die niet geloofden aan de trapsgewijze ontwikkeling der 

 species. Ook lyell stond, als bijna alle zijne tijdgenooten , onder den 

 invloed van cuvier en diens school. Het was in de eerste helft dezer 

 eeuw bijna een revolutionnaire gedachte , te twijfelen aan de onver- 

 anderlijkheid der soort. Slechts geoffroy de sï. hilaire waagde het 

 tegen den meester in het strijdperk te treden. Men kent de belangstel- 

 ling die deze, in den boezem der Parijsche academie van wetenschap- 

 pen gevoerde strijd den grijzen gÖthe inboezemde. ' In het oog der 

 meesteu was de saint-hilaire de verslagene. Het aüro? se»j gold gedu- 

 rende vele jaren van cuvier even goed als het voor drie-en-twintig 

 eeuwen voor de Pythagoreërs van kracht was. Toen trad darwin op. 

 Zijn in 1859 verschenen onsterfelijk geschrift was het resultaat van 

 jarenlang voortgezette waarnemingen en het aanvangspunt van een 

 nieuwe periode voor de zoölogische, botanische en palaeontologische 

 wetenschap. Na het verschijnen van darwin's Origin of Species werd 

 lyell een warm voorstander van wat men thans met een enkel woord 

 noemt : het "Darwinisme". 2 



1 Herinner ik mij wel, dan is het eckermann, wiens Oesprache ik op dit oogenblik 

 niet kan raadplegen, die verhaalt, hoe een vriend den grijzen dichter een bezoek kwam 

 brengen en deze hem vroeg, of hij de jongste tijdingen uit Parijs had vernomen. De 

 aangesprokene haastte zich om te verhalen , wat de dagbladen vermeldden van de toen 

 juist uitgebroken Juli-revolutie , maar het bleek, dat göthe, naar het parijsche nieuws 

 vragende, daarmede berichten bedoelde over den wetcnscbappelijken strijd tnsscheu 

 cuvier en st. hilaire. Opmerkelijk is het dat göthe, de meest univcrseele man van 

 zijn eeuw, in de geschiedenis van zijn tijd en in de historie in het algemeen minder 

 belaug stelde dan in vele andere vakkeu van wetenschap. 



2 Eenige maanden vóór dat darwin's boek het licht zag, bezocht lyell mijn vader. 

 In den loop van het gesprek, dat in het Fransch werd gevoerd, kwam ook de moeie- 

 lijkheid van het soortbegrip ter sprake en in verband daarmede de theorie van lamarck 

 en geoütroy de st. hilaire, die lyell vroeger bestreden had. Het bleek weldra, dat 



