152 DE PHILOSOPHIE DER NATUURKENNIS , 



kennis kau voeren tot hypothesen, en deze kunnen leiden tot theorieën, 

 eindelijk tot wetten. 



De hedendaagsche geologie houdt bovenal rekening met de werke- 

 lijkheid. Zij kan echter haar doel slechts bereiken door beteugeling 

 van de verbeelding. Mets is gemakkelijker dan aan de fantasie haar 

 loop te laten en door het aannemen van geweldige katastrophen , van 

 afzonderlijke scheppingsperioden het ontstaan te verklaren van de 

 tegenwoordige aardschors , — doch niets is ook meer in strijd met 

 hetgeen werkelijk heeft plaats gehad. 



Wij mogen thans ongestraft glimlachen, als er sprake is van eene 

 geogenie , zooals de in Genesis beschrevene. Die kinderlijke voorstelling 

 van de wording onzer aarde en van hare bewoners wordt door geen 

 ernstig man meer aangenomen , en men mag zich afvragen waarom 

 vogt haar nog van zooveel gewicht acht , dat hij het der moeite waard 

 vond een half dozijn bladzijden te wijden aan hare bestrijding. 



Men moet het erkennen, — denkende menschen, die trachten zich 

 een begrip te vormen van de wordingsgeschiedenis onzer planeet zul- 

 len niet bij mozes te rade gaan , evenmin als de geneesheer , die de 

 oorzaak van carcinoom wil leeren kennen , paracelsus zal raadplegen 

 of de astronoom , die de manen van Mars bestudeert , zijn tycho brahé 

 zal naslaan. Wie in onzen tijd een lans breekt voor de mozaïsche 

 kosmogenie heeft aanspraak op den naam van don guyote, — doch, 

 hij moge ten kate of hugh miller heeten, zijn cervantes zal niet 

 nalaten een weinig den draak met hem te steken. •' 



1 H. Miller was een vrome Schot eu verdienstelijk beoefenaar der palaeontologie. 

 Een paar zijner werken zijn in het Nederlandsch vertaald. Menig lezer zal zich zijn" Ge- 

 tuigenis der Gesteenten", door Dr. lubach in onze taal overgebracht , herinneren. On- 

 billijk komt het mij voor, dat vogelsang, in zijne schets van de geschiedenis der 

 geologie, zelfs zijn naam niet noemt, en evenmin billijk is carl vogt, die slechts vijf 

 woorden wijdt aan dien ijverigen strijder voor wat hij meende waarachtig te zijn. Het 

 is hier niet de plaats om de denkbeelden van miller te ontleden; slechts herinneren 

 wij, dat een hoofddoel van zijne studie van de fossiele dierea schijnt geweest te zijn, 

 haar resultaten te doen strekken tot rechtvaardiging der mozaische mythe. Den dag vóór 

 het verschijnen van zijn laatste werk sloeg H. m. de handen aan zich zelven. Was het 

 uit wanhoop nu hij ten slotte begreep, dat de wetenschap zijn geloof niet vermocht te 

 bevestigen ? 



De heer ten kate heeft beproefd aan zijn uitstekend gedicht "de Schepping" een zeker 

 relief bij te zetten door de daaraan toegevoegde noten. Het is niet waarschijnlijk, dat 

 een geoloog van eenige beteekenis geneigd zal zijn in te stemmen met de kosmogene- 



