INZONDEKHEID DER GEOLOGIE. 153 



De oude Grieken en Romeinen meenden dat alle natuurverschijnsels 

 door hoogere wezens in het leven werden geroepen. Iedere boom , 

 iedere rots , iedere berg , iedere bron werd bewoond door dryaden , 

 nimfen , goden of demonen. De adem des wouds , de golven der zee , 

 de haarden der vulkanen — zij hadden alle hunne bijzondere goden. 

 Wat plaats greep geschiedde door hun wil; naar een andere verkla- 

 ring der verschijnselen te zoeken was overbodig. In latere tijden tra- 

 den heksen' en kobolden op, en berg- en luchtgeesten, too venaars en 

 feeën. De vroegere goden en halfgoden waren onttroond, doch andere 

 bovenaardsche wezens hadden de ledige zetels ingenomen. Eeeds sinds 

 langen tijd is het gedaan met hunne heerschappij. Die vorsten dei- 

 verbeelding zijn gemediatiseerd. Zij zijn heengegaan om nimmer weder 

 terug te keeren. 



Heeft dan de fantasie haar beteekenis verloren voor de natuurkun- 

 dige wetenschap en vooral voor de geologie ? In geene deele ; de natuur- 

 onderzoeker, die het voorrecht heeft een levendig voorstellingsvermogen 

 te hebben en dit te paren aan het bezit van een helder verstand, 

 staat hooger dan de bloot kritisch ontwikkelde , die zorgvuldig zijn 

 verbeeldingskracht beteugelt en zich bepaalt tot waarnemen. De natuur- 

 kundigen , die door de geheele wereld als vorsten der wetenschap 

 worden aangemerkt , waren allen meer of min fantasten , — doch dat 

 zij iets grootsch hebben voortgebracht moet daaraan geweten worden, 

 dat de hooge vlucht hunner verbeelding altijd werd gecontroleerd door 

 een scherp ontwikkeld verstand. Het was een goed denkbeeld van 

 Dr. van 't hoff , toen hij zijn professoraat te Amsterdam aanvaardde , 

 de rol te willen schetsen, die de verbeelding bij de beoefening der 

 natuurwetenschap te vervullen heeft. 



Ongetwijfeld heeft de geologie veel van hare vroegere poëtische zijde 

 verloren. Toch zou het geen moeielijke taak zijn aan te wijzen, dat 

 de taak der poëzie ook op het gebied der aardkunde nog niet is af- 

 gesponnen. Of zou het waar zijn , dat poëzie slechts berust op over- 

 drijving en verdichting. Heeft ook niet de kennis der waarheid een 

 poëtische zijde? 



Is het geen verheffend denkbeeld met zekerheid te kunnen aantoo- 



tische begrippen van dezen schrijver. Poeta nascitur, non fit. Van den geoloog geldt het 

 tegenovergestelde. Laat ieder blijven op zijn terrein. De eerste op dat der verbeelding , — de 

 laatste op dat der werkelijkheid. 



