154 DE PHILOSOPHIE DER NATUURKENNIS , 



nen , dat bijna onzichtbaar kleine dieren groote rotsen hebben gebouwd , 

 die slechts door de samenwerking van billioenen individu's en in een 

 lang tijdsverloop konden ontstaan ; dat waar thans de hoogste bergtoppen 

 zich verheffen eenmaal een ontzaggelijke zee haar golven voortstuwde ? 



Ook ons vaderland was eenmaal door het water overdekt. Niet onze 

 voorouders hebben den grond ontwoekerd aan de' golven. De machtige 

 hand der natuur heeft duizeüde jaren besteed aan de vorming niet 

 alleen van onze heidevelden, maar ook aan die van de vruchtbare, 

 door aanslibbing ontstane gronden. De mensch heeft , — het is waar — 

 in den historischen tijd de natuur geholpen, doch gedeeltelijk was 

 ons land vermoedelijk reeds bewoond toen nog geen dijken de woede 

 der springvloeden vermochten te keeren. De met dierenhuiden bedekte 

 wilden, die eenmaal onzen bodem bewoonden, denken wij ons als woeste, 

 tegen wind en wed-er geharde mannen, wien het aan hulpmiddelen 

 ontbrak om waterkeeringen te maken , die slechts behagen vonden in 

 den strijd tegen wolven , beren en vijandige stammen en jacht maak- 

 ten op den uitgestorven urus, den mammoet en andere dieren, die 

 thans verdwenen zijn. De fantasie zal ons misschien niet op een dwaal- 

 spoor brengen als wij ons hen voorstellen als anthropophagen , die 

 zich tatoueerden evenals de bewoners van eenige polynesische eilan- 

 den dit nog heden ten dage doen. Aangrijpend is de gedachte dat, 

 wanneer eenmaal alle woeste gronden van Nederland onder den ploeg 

 zijn gebracht, — en die tijd zal komen, — de bewoner van Scan- 

 dinavië den bezitters zal kunnen toevoegen: "Een groot gedeelte van 

 het zand uwer thans ontgonnen heidevelden is door ijsvelden uit mijn 

 land naar het uwe heengevoerd ," evenals napoleon eenmaal beweerde, 

 dat het rijkste gedeelte van ons land uit de toen door hem beheerde 

 landen was weggevoerd. t 



De heerlijke weiden en akkers , de uiterwaarden , — die bronnen 

 van de welvaart van duizenden onzer landgenooten , hoe zijn zij ont- 



1 De Moniteur van 14 Dec. 1809, bevat o a. deze alinea: "ia Hollande n'est 

 réellement qu'une portion de la France ; ce pays peut se défimir en disant , qu'il 

 est Valluvion du Rhin , de la Meuse , et de VFscaut , c'est-a-dire , des grandes 

 artbres de V Empire." 1 Welken indruk deze door den keizer gedicteerde woorden maakten 

 op onzen koning Lodewijk , vermeldt Jr. willem baron roell , op bl. 32 van het "Verslag" 

 enz. dat in 1837 te Amsterdam bij meijek warnars is verschenen. De vader van den 

 heer roell was destijds minister van buitenlandsche zaken en vergezelde den koning 

 op diens reis naar Parijs. 



