EEN VREEMDSOORTIGE METAALZAAG. 159 



Als het werktuig in beweging is gebracht en beide deelen hun zoo 

 even aangewezen snelheid hebben verkregen , dan behoeft men de staaf 

 met de schijf volstrekt niet in aanraking te brengen om de verlangde 

 doorsnijding te verkrijgen. Als beide elkander slechts tot op een afstand 

 van 3 m.m. of iets minder zijn genaderd, dan begint zich in de 

 staaf reeds een cirkelvormige groef te vormen. De ijzerdeeltjes daarvan 

 tegenover den rand der schijf worden gesmolten, maar nu volstrekt 

 niet gloeiende droppels daarvan afgerukt. Zij zijn, na een korten weg 

 door de lucht te hebben afgelegd , reeds hard , en koel genoeg om ze 

 met de bloote hand te kunnen opvangen. De staaf wordt daarbij sterk 

 verhit, de schijf betrekkelijk weinig. En niet alleen het ijzer, dat zich 

 telkens juist tegenover den rand bevindt , wordt door haar weggeno- 

 men, maar ook EOg menig deel dat meer ter zijde is gelegen. Dit 

 blijkt uit de breedte der gevormde groef, die 8 m.m. bedraagt, ter- 

 wijl de schijf niet dikker is dan 5 m.m. 



Het is dus eigenlijk de door de schijf in hare beweging meegevoerde 

 en dus zeer snel voortbewogen lucht, die het staal doorsnijdt, nadat 

 het is of terwijl het wordt gesmolten door de warmte , die ontstaat 

 bij de botsing der moleculen van deze tegen die welke de staaf in 

 hare wenteling in tegenoverstelde richting volgen en misschien ook 

 van sommigen der eerste tegen de staaf zelve. 



Er blijft hierin evenwel nog veel duisters over, dat eerst opgehel- 

 derd zal kunnen worden door bepalingen op verschillende plaatsen in 

 de nabijheid van die, waar de doorsnijding plaats grijpt, a. van de 

 temperatuur , en b. van de spankracht der daar aanwezige, steeds zich 

 vernieuwende luchtlagen , bij verschillende omwentelingssnelheden van 

 de schijf en de staaf. Een onderzoek van den elektrischen toestand dier 

 lagen en van beide metaalmassa's zou ook daarbij misschien niet on- 

 belangrijke uitkomsten kunnen opleveren. 



Zoolang zulk een onderzoek niet is geschied of de uitkomsten daar- 

 van niet bekend zijn , zal men onzes inziens wel gedwongen zijn het 

 oordeel op te schorten aangaande de vraag, of de boven aangewezen 

 botsingen toereikend kunnen geacht worden om het thermomechanisch 

 effekt van reese's schijfzaag te verklaren. Misschien zou eene bereke- 

 ning eeuig licht kunnen geven. Eenig licht slechts, want de gegevens , 

 welke daaraan ten grondslag zonden moeten strekken, zijn nog te 

 onvolkomen bekend, om ze met zekerheid op een zoo bijzonder geval 

 to kunnen toepassen. Bijdragen daartoe kan men vinden in de uit- 



