TEGENWOORDIG STANDPUNT DEK CELLENLEER. 171 



len vereenigde zich schwann met het gevoelen van schleiden, toonde 

 echter tegelijk overtuigend aan dat alle grondstoffen van het dierlijk 

 lichaam tot cellen zijn terug te brengen. 



Deze onderzoekingen over het ontstaan der cel moesten de beteeke- 

 nis van den celinhoud tegenover het celvlies steeds meer op den voor- 

 grond doen treden. De celinhoud werd van nu af door nSgeli (1842 — 

 1846) nauwkeuriger bestudeerd en erkend als eene stikstof houdende 

 zelfstandigheid; in 1845 gaf mohl daaraan den naam van protoplasma. 

 Verdere onderzoekingen leidden er toe, om het protoplasma als het 

 wezenlijke deel der cel te beschouwen. 



Gelijktijdig werd reeds hier en daar gewezen op de overeenstemming 

 in den grondvorm van de dierlijke en plantaardige cellen. Deze over- 

 tuiging, welke allengskens meer veld won, bereikte haar hoogste top- 

 punt , toen max schultze zijne verhandeling over het protoplasma het 

 licht deed zien in 1863. Van dit oogenblik af is aan de identiteit van 

 hetgeen men sarcode noemt bij de dieren , protoplasma bij de planten , 

 nauwelijks getwijfeld. 



Het denkbeeld van deze overeenstemming is ouder dan het boek van 

 max schultze , doch hem komt de eer toe het groot gewicht van deze 

 gedachte te hebben erkend en duurzaam gegrondvest; om die reden 

 heeft ook zijn arbeid voor ons eene geheel andere beteekenis gekregen 

 dan al de vroegere, meer op zich zelf staande, nog zoo juiste uitspra- 

 ken, die als het ware verloren gingen onder de andere uitvoerige na- 

 vorschirigen. 



Steeds meer leerden wij het nu, al de verrichtingen van het orga- 

 nisme op het protoplasma over te brengen. Zóó trad de oorspronkelijk 

 voorbijgeziene , nauwlijks gewaardeerde inhoud der cellen ten slotte 

 in het middelpunt der navorsching. Men kwam tot de uitkomst dat 

 de eiwithoudende , fijnkorrelige , taai vloeibare, meestal glasheldere ? 

 in geene levende cel ontbrekende zelfstandigheid de ware draagster des 

 levens in het organisme is. Deze uitkomst mogen wij als eene der be- 

 langrijkste beschouwen, waarop zich het hedendaagsche natuuronder- 

 zoek kan beroemen. 



Hiermede was echter nog niets over de krachten uitgesproken, die 

 binnen het protoplasma werken, de sluier nog niet opgelicht over 

 hetgeen in het leven plaats grijpt, doch gewezen op de punten van 

 aanraking, waaraan zich de verdere navorsching moest aansluiten om 

 de oplossing van dit moeilijk vraagstuk te beproeven. Het is toch 



