SALLAND. 233 



spreid. Onder deze was onze kievits-bloem en ook hare trotsche zuster , 

 de Keizerskroon {Fritillaria imperialis). Beide stammen uit Azië en 

 waren geliefde sierplanten in de tuinen van het serail. — Thans komt 

 de kievits-bloem verwilderd voor in geheel Frankrijk , in Engeland , 

 in Nederland op enkele plaatsen in groot aantal, zooals hier en bij 

 Baambrugge, Oegstgeest, Zwijndrecht en Hoogeveen. — In Duitsch- 

 land is zij echter schaarsch , in Pommeren en Pruissen in 't geheel niet 

 en ook in Ierland en Italië niet aanwezig. De kievits-bloem heeft dus 

 een gansch ander gebied dan de wilde anjelier. — Hare zeer ongelijke 

 verspreiding in Europa wijst reeds op vreemden oorsprong. De Kau- 

 kasus is haar vaderland ; — hare trotsche zuster de Keizerskroon is 

 verder oostelijk, van den Himalaya geboortig. Het geheele geslacht 

 Fritillaria is over Azië en Europa verspreid; op vochtige koele berg- 

 vlakten en grazige hellingen is zijn gebied. 



Wij zijn nu onder het lommer van Boschwijk, de oude buitenplaats 

 van ehijnvis feith. Het eenvoudige woonhuis tusschen prachtig hoog 

 geboomte is, evenals de plaats zelve, weinig veranderd. Digt bij het 

 huis staat een wilg van 4.63 meter stamomvang; ook vele oude bosch- 

 en hofplanten groeijen daar in 't wild of verwilderd. 



Boschwijk vertegenwoordigt een type van buitenplaatsen , zooals hier 

 kort na het verval van den Ie Nötie-stijl in het begin dezer eeuw nog alge- 

 meen waren, een overgang van het regtlijnig'in het natuurlijk stelsel. 



Geheel anders is Sorghvliet bij 's Gravenhage. De regte, dijkachtig 

 opgehoogde lanen vormen daar een vierkante natuur; door de groene 

 loofgangen zien we op eeuwenoude muren met leiboomen en poortjes. 

 Alles onderworpen aan een oppermagtig stelsel , aan een volkomen 

 zekere wereldbeschouwing. 



Op Boschwijk begiut de natuur hare regten te doen gelden — en 

 ontluikt reeds de eerste kiem der vrije gedachte. 



Zoo was het ook in een andere kunst , in de poëzie. . . Cats was als 

 godsdienstig en wereldsch dichter volkomen zeker van zijn zaak; hij 

 had zijn vast systeem van leven en sterven, van hemel en aarde; hij 

 was een geheel man, volmaakt binnen een zuiver omschreven kring, 

 gelijk de geheele stijl der 17de eeuw. 



De wereld van feith is nog niet geheel aan dien kring ontworsteld, 

 maar reeds bezield door wijsgeeriger geest en in het romantische reik- 

 halzende naar de vrije gedachte , die alleen door ernstige studie van 

 natuur en menschheid kan worden verkregen. 



