270 ONDERZOEKINGEN VAN PASTEUR EN ANDERE 



den verwijderd , en daarbij den wensch uiten , dat overal zulk eene 

 plaats door de gemeentebesturen beschikbaar gesteld en aangewezen 

 werd. Pasteur ziet in het algemeen en overal opvolgen van zijn raad 

 de mogelijkheid van de uitroeiing van de anthraxziekte , omdat deze 

 nimmer spontaan, maar altijd door besmetting ontstaat. 



Dat nu de bacteriën uit de lichamen van de in den grond bedolven 

 lijken aan de oppervlakte kunnen komen en daar het gras besmetten, 

 schijnt feitelijk waar te zijn. En er is niets vreemds in dat zij door 

 de aardwormen naar boven worden gebracht. Eene andere vraag is het , 

 of ook niet andere oorzaken hiertoe bijdragen. Daaronder behooren 

 vooral die luchtstroomingen , welke in den bodem plaats vinden en 

 waarop v. NaGELi de aandacht heeft gevestigd , — luchtstroomingen, die 

 veroorzaakt worden door de ongelijke verwarming des bodems bij dag en 

 bij nacht, door den invloed van den op den grond vallenden of daarin drin- 

 genden regen , door de verschillende spanning van de lucht aan de opper- 

 vlakte , enz. Daar nu die luchtstroomingen niet altijd de bacteriën den 

 grond doen verlaten in de onmiddellijke nabijheid van de plaats , waar ze 

 zich oorspronkelijk bevonden, maar dikwijls op eenigen afstand daarvan, 

 zoo kan men daaruit begrijpen waarom ik de begraafplaats van aan 

 anthraxzieke of in 't algemeen van aan ziekte gestorven of om ziekte 

 afgemaakte dieren niet alleen niet zou wenschen te zien in een wei- 

 of hooiland, maar ook niet in de onmiddellijke nabijheid daarvan. Ik 

 moet bij dit alles evenwel erkennen, dat de bedoelde luchtstroomen 

 eigenlijk alleen in staat zijn d r o g e bacteriën met zich mede te voeren , 

 omdat vochtige bacteriën aan de omgevende aarde vastkleven; voch- 

 tige bacteriën zouden eerst moeten uitdrogen voor zij door die be- 

 trekkelijk zwakke luchtstroomen kunnen worden medegevoerd. x 



In het geval van poincarré was de weide zonder twijfel zeer laag, 

 moerassig land , en dat de bacteriën in het dat land geheel doordrin- 

 gende water naar boven stegen , is niet moeielijk te verklaren. Zij 

 hadden daartoe noch de hulp van luchtstroomingen, noch die van 

 regenwormen noodig. 



Hoe lang nu de bacteriën van anthrax, of de kiemen daarvan, in 

 den bodem van zulke begraafplaatsen kunnen blijven bestaan met 



1 Ik zeg betrekkei ij k zwakke luchtstroomingen , want voor uitgedroogde bacteriën , 

 bij welke vergeleken de stofjes, die men in een in een donkere kamer inval] enden zonne- 

 straal ziet zweven , zware kolossen zijn , zijn die luchtstroomingen krachtig genoeg, 



