272 ONDERZOEKINGEN VAN PASTEUR EN ANDERE 



vatbaar is. Chauveau had er opmerkzaam op gemaakt, dat do Bar- 

 barijsche schapen voor authrax" onvatbaar schijnen te zijn, maar in 

 bet midden gelaten of dit aan eene ras-eigenaardigheid , dan wel aan 

 andere oorzaken moest worden toegeschreven. Maar het bracht hem 

 er toe om schapen met anthraxgift in te enten, en, wanneer zij van 

 de alzoo overgebrachte ziekte mochten herstellen , die inenting te her- 

 halen. De uitkomst was, dat die tweede inenting geen vat op die dieren 

 had. Anderen, en daaronder pasteur, herhaalden die proefnemingen, 

 't zij met oorspronkelijk, 't zij met gecultiveerd anthraxgift , — pasteur 

 niet alleen op schapen, maar ook op runderen. En de uitkomst was 

 steeds dezelfde, als die chauveau had verkregen. Pasteur verschilde 

 alleen daarin van chauveau , dat deze de immuniteit der ingeente 

 maar van de ziekte herstelde dieren daaraan toeschreef, dat de door- 

 gestane ziekte zekere stoffen in het bloed achterliet, die de voortplan- 

 ting der bacteriën belemmerden of zelfs verbinderden. Pasteur daaren- 

 tegen dacht daarbij aan de onvruchtbaarheid, die eindelijk in eene 

 middenstof optreedt, wanneer daarin achtereenvolgens verscheidene ge- 

 neratien van mikroskopische organismen zijn gecultiveerd geworden. 



Ter vergelijking herinner ik hoe v. NaGELi dat verlies van vat- 

 baarheid voor eene of andere besmettelijke ziekte verklaart. De 

 levenswerking dor splijtzwammen met de door deze gevormde ont- 

 bindingsproducten, werkt als prikkel, waarop het organisme terug- 

 werkt, en door die reactie kunnen de abnormale scheikundige ver- 

 richtingen, welke een voor de infectiezwammen gunstigen aard van 

 de vochten doen ontstaan, worden omgestemd en tot normale werk- 

 zaamheid terugkeeren. Geschiedt dit niot , dan sterft de lijder ; heeft 

 de reactie wél die uitkomst, dan herstelt hij. Maar in dat laatste ge- 

 val bestaat er ook voor langoren of kortereu tijd een normale werking 

 der chemische fanctien, en daardoor een normale toestand der voch- 

 t.n, welke voor het leven en de vermenigvuldiging der bedoelde 

 zwammen ongunstig is, zoodat zij, in die vochten gebracht, daarin 

 spoedig te gronde gaan. 



Dat te hulp roepen vau eene omstemming der abnormale chemische 

 functien ten gevolge van de reactie van het organisme tegen den 

 ziekteprikkel , is in mijn oog eene verklaring (zoo 't eene verklaring 

 heeten moet) van het onbekende door het onbekende. In de voor- 

 stelling die v. NaGELi zich van de zaak maakt , waarmede die van 

 pasteur zeer goed vereenigbaar is , ligt echter mijns inziens de kiem 



