FRANSCHE NAVORSCHERS OVER SMETSTOFFEN. 273 



van eene verklaring opgesloten. Die bepaalde, ons onbekende, 

 maar abnormale (doch met algemeene gezondheid zeer wel bestaanbare) 

 gesteldheid der vochten, die de outwikkeling van een bepaald ziekte- 

 bacterinm begunstigt, en welke dus, Waar zij bestaat, de iudividneele 

 vatbaarheid en — waar zij niet bestaat — de individueele onvatbaar- 

 heid voor die bepaalde ziekte veroorzaakt, — wordt juist door het 

 in die vochten leven van een ontelbaar aantal specifieke ziektebac- 

 teriën zóó veranderd (het hoe moeten wij vooralsnog onverklaard 

 laten), dat deze eindelijk daarin niet meer kunnen leven. Daardoor, — 

 in geval de lijder zoo lang blijft leven tot die verandering in de 

 vochten is tot stand gekomen, herstelling, — maar dan ook voort- 

 bestaan van dien veranderden (meer normalen) toestand der vochten 

 gedurende langeren of korteren tijd. 



Er bestaat eene ziekte onder de vogels, meer bepaaldelijk onder- 

 de hoenders , waarvan men tot dusver weinig had hooren gewagen ' 

 en die dan ook vrij zeldzaam schijnt te zijn, — de kippen-cholera 

 {cholera des poules). Een italiaausch physioloog, peroncito, entte met 

 het bloed van een aan die ziekte gestorven hoen eenige andere dieren 

 in , die ook stierven. En in het bloed van deze ontdekte hij zekere 

 eigenaardige, rozenkrausvormig samenhangende granulatien. Toussaint 

 vatte dat onderzoek op, en beschouwde die granulatien als de bac- 

 teriën van de bedoelde ziekte, welke overigens volgens hem oor- 

 spronkelijk zou ontstaan door rotachtige infectie en dus geheel 

 identisch zou wezen met de boven reeds besprokene septicemie. 2 



Pasteur nu cultiveerde die, ook door hem als zoodanig erkende, 

 bacteriën in kippenbouillon , daar gistwater en urine voor die cultuur 

 niet geschikt bleken te zijn. Entte hij nu een hoen met een droppel 

 van het van bacteriën krielende vocht in , dan werd het dier ziek : 

 het verwijderde zich van de overige hoenders; de veoren gingen over- 

 eind staan ; het dier sloot de oogen en verviel in een slaapzuchtigen 

 toestand, waaruit het niet te wekken was; de ademhaling werd menig- 

 vuldig en snel , en na eenige uren was het dier gestorven. 



1 Aan de veeartsenijkundigen, die ik in de gelegenheid was daarnaar te vragen, was 

 deze ziekte onbekend. 



2 Hier zou men dus hebben een voorbeeld van eene besmettelijke ziekte, die niet 

 door besmetting uit reeds aan dezelfde ziekte lijdende dieren verkregen is, — met 

 andere woorden, van het zoogenaamd spontane ontstaan van eene besmettelijke ziekte. 



