280 ONDERZOEKINGEN VAN PASTEUR EN ANDERE 



door achtereenvolgende inentingen op kleine vogeltjes: sijsjes, kanarie- 

 vogels , mnsschen, die door die voor hoenders onschadelijke bacteriën 

 worden gedood. 



De vraag omtrent het terugkeeren der giftigheid is, meent pasteur, 

 van groot gewicht voor de aetiologie der besmettelijke ziekten. De zoo 

 oven vermelde feiten zijn misschien in staat eenige rekenschap te 

 geven van het zoogenaamd spontane verschijnen van zulke ziekten. 

 Eene epidemie, die uitgedoofd is door eene zoodanige verzwakking 

 van haar gift , kan weer terugkeeren door de versterking van dat gift 

 door zekere invloeden. De verhalen van het spontane ontstaan van 

 pest schijnen pasteur daarvoor te pleiten , — zoo o. a. de pest te Ben- 

 ghazi 1856 — 1858, — waaromtrent pasteur echter niets naders mede- 

 deelt en ik tot dusver niets heb kunnen opsporen. In alle landen, waar 

 de pest inheemsch is , moet ook buiten de tijden van het heerschen van 

 die ziekte eene verzwakte smetstof daarvan aanwezig zijn, gereed om 

 haren actieven vorm te hernemen , wanneer voorwaarden van meteoro- 

 logischen aard, hongersnood, ellende enz. zich daar op nieuw vertoonen. 

 Er zijn andere besmettelijke ziekten , die overal spontaan kunnen ont- 

 staan , b. v. de leger-typhus. Zonder twijfel , zegt pasteur , zijn de 

 bacteriën-kiemen van zulke ziekten overal verspreid. Maar de mensch 

 draagt ze op zich of in zich zonder groot nadeel , maar gereed om ge- 

 vaarlijk te worden , wanneer ten gevolge van opeenhooping en van achter- 

 eenvolgende ontwikkelingen op de oppervlakte van wonden , in verzwakte 

 lichamen of anderszins, hare giftigheid trapsgewijs verhoogd wordt. 



Een onschadelijk mikroskopisch organisme noemen wij dat , wat zich 

 in ons lichaam of in dat van de ons meest bekende dieren, bepaal- 

 delijk der huisdieren, niet kan vermenigvuldigen. Maar niets bewijst, 

 zegt pasteur, dat, indien zulk een microbium doordrong in eene ge- 

 heel andere der duizende en duizende bestaande diersoorten, het die soort 

 niet ziek zou kunnen maken , en door achtereenvolgens een groot aantal 

 vertegenwoordigers dier diersoort te doorloopen, niet eindelijk voor 

 dit of dat hooger dier, en eindelijk voor zekere huisdieren en voor 

 den mensch gevaarlijk zou kunnen worden. Zoo zouden er nieuwe 

 smetstoffen kunnen worden voortgebracht, en pasteur is zeer geneigd 

 om te gelooven dat op die wijze de pokken, de syphilis, de pest, de 

 geele koorts enz. kunnen zijn ontstaan, en ook, dat op die wijze van 

 tijd tot tijd zekere groote epidemieën , die van typhus bij voorbeeld, 

 worden geboren. 



